Άρθρα

Η κάθοδος δύο ελληνικών φρεγατών και τεσσάρων μαχητικών αεροσκαφών στη Μεγαλόνησο υλοποιεί την υποχρέωση που έχουμε όλοι οι Έλληνες, πολιτικοί και πολίτες, να τηρούμε το άρθρο 1, παράγραφο 3, του Συντάγματος: «Όλες οι εξουσίες πηγάζουν από τον Λαό, υπάρχουν υπέρ αυτού και του Έθνους και ασκούνται όπως ορίζει το Σύνταγμα».

Το 1975, όταν έγινε η συζήτηση στη Βουλή, πριν από την ψήφιση του νέου μεταπολιτευτικού Συντάγματος, υπήρξε αντίδραση κυρίως από την Αριστερά για την προσθήκη του Έθνους στη συγκεκριμένη διάταξη. Οι εισηγητές της πλειοψηφίας (ΝΔ υπό τον Κωνσταντίνο Καραμανλή) με αρθρογραφία του Κωνσταντίνου Τσάτσου και άλλων στις εφημερίδες εξήγησαν ότι το Έθνος είναι έννοια ευρύτερη από τον Λαό. Λαός είμαστε οι υπήκοοι της Ελλάδος που ψηφίζουμε, φορολογούμαστε κλπ. Έθνος είναι και ο Ελληνισμός της Κύπρου, εξηγούσαν οι συντάκτες του Συντάγματος, ο οποίος τότε είχε πολύ πρόσφατα τα τραύματα της εισβολής του Αττίλα. Η Ελληνική Δημοκρατία δεν λειτουργεί μόνο για να προστατεύει τα συμφέροντα των πολιτών της, αλλά και για να μεριμνά υπέρ των Ελλήνων που ζουν έξω από τα σύνορα. Τα όρια του Έθνους είναι ευρύτερα από εκείνα του Κράτους.

Η παρουσία των δύο φρεγατών και των τεσσάρων αεροσκαφών είναι και ουσιαστική και συμβολική. Ουσιαστική διότι ήδη  το πρωί της Τετάρτης 4 Μαρτίου δύο ελληνικά αεροσκάφη απογειώθηκαν για να αντιμετωπίσουν εναέρια απειλή. Συμβολική, διότι θυμίζουν το ενδιαφέρον της Ελλάδος για την Κύπρο, στοιχείο απαραίτητο μετά τα τραύματα του 1974. Υπάρχουν ευρύτερα πρακτικά μηνύματα και αποτελέσματα, διότι καλούνται σε αφύπνιση και άλλοι Ευρωπαίοι, όπως είδαμε με τη θετική ανταπόκριση της Γαλλίας.

Το μήνυμα, όμως, κατευθύνεται και προς την Τουρκία. Καλό είναι, λοιπόν,  να μελετηθεί το ενδεχόμενο να γίνει πιο συστηματική η ενίσχυση της Κύπρου από την Ελλάδα, πέραν των ήδη υφισταμένων συνεργασιών. Να μην περιμένουμε να συμβεί μία κρίση διεθνής ή ελληνοτουρκική. Να υλοποιήσουμε το λεγόμενο Ενιαίο Αμυντικό Δόγμα με νέο περιεχόμενο και με αντίληψη των σημερινών απειλών και κινδύνων στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Τουρκία μέσω του βιβλίου «Το Στρατηγικό Βάθος»  του πρώην Πρωθυπουργού Νταβούτογλου έχει προειδοποιήσει ότι θεωρεί απαραίτητη τη στρατιωτική παρουσία της στην Κύπρο έστω κι αν δεν κατοικούσε εκεί ούτε ένας Τουρκοκύπριος. Αντιστοίχως το συμφέρον της Ελλάδος είναι να έχει παρουσία στην Κύπρο α) για την προστασία των Ελλήνων Κυπρίων, β) για πίεση προς την Τουρκία, αλλά και γ) για να δηλώσουμε δυναμική παρουσία σε μία περιοχή με αυξανόμενο γεωπολιτικό και γεωοικονομικό – ενεργειακό ενδιαφέρον.

Από την πλευρά της η Κυπριακή Δημοκρατία πρέπει να προβεί σε  κινήσεις για επαύξηση των δικών της αμυντικών δυνατοτήτων. Θα πρότεινα εν προκειμένω την ενίσχυση του Πολεμικού Ναυτικού της Εθνικής Φρουράς με περισσότερα  πλοία.

Οι συμβολισμοί είναι πολλοί. Όχι μόνον το όνομα της σύγχρονης φρεγάτας Κίμων, που θυμίζει τον Αθηναίο Στρατηγό του 450 πΧ, ο οποίος πέθανε ενώ νικούσε τους Πέρσες έξω από το Κίτιον (Λάρνακα), αλλά και η φρεγάτα Ψαρά, που μας θυμίζει τον Ψαριανό πυρπολητή Κωνσταντίνο  Κανάρη και την επίσκεψή του στη Λάπηθο της Κύπρου στη διάρκεια της Ελληνικής Επαναστάσεως του 1821.

Ένα καλό βήμα πρέπει να έχει και συνέχεια.

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ, 7.3.2026

πηγή φωτογραφίας: ΑΠΕ-ΜΠΕ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΙΤΣΑΡΑΣ

Ο Κοίνος ήταν ένας από τους ικανότερους στρατηγούς του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Ηγήθηκε της φάλαγγας των στρατιωτών από την Ελίμεια, την περιοχή του σημερινού Νομού Κοζάνης. Είχε τη σύνεση να συστήσει στον Αλέξανδρο να σταματήσει την προέλαση όταν πλέον έφτασε στην Ινδία, νίκησε στον Υδάσπη και έφτασε στον Ύφαση ποταμό. Ο Κοίνος διέγνωσε την σωματική και ψυχική κόπωση των Ελλήνων στρατιωτών. Ο Αλέξανδρος σταμάτησε εκεί. Ήταν η πρώτη ιστορική συνάντηση Ελλήνων και Ινδών, η οποία  άφησε ισχυρό αποτύπωμα στη μνήμη των δύο λαών.

Σήμερα η Ινδία αποτελεί τη μεγαλύτερη πληθυσμιακά χώρα του πλανήτη και επιζητεί στενές σχέσεις με την Ελλάδα για πολλούς λόγους. Οι πρόσφατες επισκέψεις του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του Υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια στο Νέο Δελχί σηματοδότησαν την έναρξη ή τη συνέχιση συνεργασιών σε τομείς όπως είναι η άμυνα, η τεχνολογία, η θαλάσσια ασφάλεια, το εμπόριο κ.ά.

Η Ινδία ανακοίνωσε το 2023 ότι ενδιαφέρεται για τη δημιουργία του οικονομικού-εμπορικού διαδρόμου IMEC (India- Middle East-Europe Economic Corridor), ο οποίος θα την συνδέει με ορισμένες αραβικές χώρες και με το Ισραήλ, την Ελλάδα, την Κύπρο και την Ιταλία. Οι ΗΠΑ έχουν δείξει ενδιαφέρον για τη στήριξη του διαδρόμου ως αντίβαρο στον αντίστοιχο Κινεζικό διάδρομο «Μία ζώνη-ένας δρόμος». Η Τουρκία από την πλευρά της διαμαρτύρεται, διότι μένει έξω από τη διαδρομή του IMEC.

Το Νέο Δελχί ανησυχεί για τη στενή στρατιωτική συνεργασία της Τουρκίας με το Πακιστάν, με το οποίο έχει συνεχή μεθοριακά επεισόδια. Επίσης ανησυχεί για την προσπάθεια της Άγκυρας να ασκήσει επιρροή στους Μουσουλμάνους που ζουν στην Ινδία. Σε μία χώρα 1,4 δις κατοίκων τα 200 εκατομμύρια αποτελούν μία δυναμική μειονότητα.

Η Ελλάς και η Κύπρος ήδη από το θέρος του 2025 εκτελούν κοινά ναυτικά γυμνάσια με πλοία του Ινδικού Πολεμικού Ναυτικού. Υπάρχουν δημοσιεύματα ότι θα αγοράσει η χώρα μας το ινδικό σύστημα αντιαεροπορικών πυραύλων AΚASH-NG για να το εντάξει στην Ασπίδα του Αχιλλέα, δηλαδή στη νέα αντιαεροπορική και αντιβαλλιστική ομπρέλα ισραηλινής, κυρίως, προελεύσεως.

Ο Ινδικός και ο Ειρηνικός είναι σήμερα η γεωγραφική ζώνη με τη μεγαλύτερη οικονομική, τεχνολογική και πληθυσμιακή ανάπτυξη. Οι ΗΠΑ προ 30 ετών μιλούσαν για τη στροφή στον Ειρηνικό, το γνωστό Pacific Rim. Τώρα, παρά τις φραστικές παλινωδίες του Προέδρου Τραμπ, το στρατηγικό ενδιαφέρον στρέφεται προς τον Ινδο-Ειρηνικό, δηλαδή στη ζώνη που καλύπτει και την Ινδία και την Ιαπωνία και την Κίνα. Η ανησυχία των ΗΠΑ για την αύξηση της Κινεζικής ισχύος οδήγησε στη συμμαχία των ναυτικών δυνάμεων ΗΠΑ- Βρετανίας-Αυστραλίας, τη γνωστή ως AUKUS.

Ο Ελληνισμός, πέραν της συνεργασίας με την Ινδία, έχει άλλα δύο πλεονεκτήματα: Τον εμπορικό στόλο, ο οποίος μάλιστα χρησιμοποιεί τα ιαπωνικά ναυπηγεία και κινείται στον Ινδο-Ειρηνικό. Και τη μεγάλη ελληνική κοινότητα στην Αυστραλία, η οποία αριθμεί περί τους 700.000 Ομογενείς μας και έχει έντονη παρουσία στους τομείς της πολιτικής, της οικονομίας και της επιστήμης. Ας μην λησμονούμε και το πνευματικό έργο των Ελλήνων Μητροπολιτών του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην Κορέα, στο Χονγκ Κονγκ και στη Σιγκαπούρη.

Χωρίς να εγκαταλείπουμε τις παραδοσιακές συμμαχίες ας ενισχύσουμε την παρουσία μας στη ζώνη του Ινδο-Eιρηνικού.

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ, 28.2.2026

Η Ελένη Γλύκατζη – Αρβελέρ ήταν κατά κάποιο τρόπο η γιαγιά όλων των συγχρόνων Ελλήνων. Μάς έφερε με τρόπο ευχάριστο και με λόγο κατανοητό πιο κοντά στους Βυζαντινούς προγόνους μας και στην Ιστορία του Ελληνορθοδόξου κράτους της Κωνσταντινουπόλεως.

Παρά το αρνητικό κλίμα για το Βυζάντιο ως όνομα, ως πολιτισμό, ως θρησκεύουσα κοινωνία, το οποίο καλλιεργήθηκε από ανιστόρητους ή ιδεοληπτικούς, η προσφάτως εκλιπούσα Διδασκάλισσα του Γένους κατόρθωσε να φέρει στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος ενός ευρύτερου κοινού   τα επιτεύγματα του Βυζαντινού Πολιτισμού. Το κυριώτερο, όμως, που μας προσέφερε είναι ο αγώνας και η αγωνία της για να αναδείξει τη διαχρονική συνέχεια του Ελληνισμού.

Από εκείνη άκουσα για πρώτη φορά την απάντηση του Αγίου Γρηγορίου του Ναζιανζηνού προς τον Αυτοκράτορα Ιουλιανό (τον Παραβάτη), ο οποίος ήθελε να απαγορεύσει στους Χριστιανούς του 4ου αιώνος και να διδάσκουν και να διδάσκονται τα Αρχαία Ελληνικά κείμενα. Ο Γρηγόριος με την τεράστια κλασσική παιδεία του ερωτά τον Ιουλιανό: «Τίνος του ελληνίζειν εισίν οι λόγοι»; Δηλαδή ποιος έχει δικαίωμα να μελετά και να διδάσκει τα ελληνικά κείμενα; Και απαντά ο ίδιος στη ρητορική ερώτηση: Και εμείς έχουμε το δικαίωμα του ελληνίζειν, όχι μόνον εσείς οι οπαδοί της Αρχαίας Θρησκείας.

Στην εποχή μας, κατά την οποία υπερπροβάλλεται ως αγαθό η πολυπολιτισμικότητα, η Αρβελέρ θύμιζε ότι η Βυζαντινή Αυτοκρατορία (η Ρωμανία) επέζησε επί 1100 χρόνια ως μονοπολιτισμική. Παραθέτω: «Αν και πολυεθνικό, γρήγορα το Βυζάντιο, χάρη στην επικράτηση της ελληνοφωνίας, αναδείχθηκε σε μόρφωμα μονοπολιτισμικό, όπως διαμορφώθηκε με τη ρωμαϊκή του καταβολή, μπολιασμένη με την ελληνιστική παράδοση και με την χριστιανική Ορθοδοξία που εκφράσθηκε ελληνόφωνα» (Πόσο Ελληνικό είναι το Βυζάντιο, εκδόσεις Gutenberg, σελ. 14).

Υπογράμμιζε επίσης ότι ως πολιτιστική και γλωσσική συνέχεια το Βυζάντιο εγγράφεται  ως βίωμα μόνον του Ελληνισμού. Παραλλήλως καταδείκνυε σε πολλά κείμενά της ότι ο Βυζαντινός Πολιτισμός με τα τρία θεμέλιά του (Αρχαία Ελλάδα, Ρώμη, Χριστιανική Ορθοδοξία) αποτελεί τον πρώτο πραγματικά ευρωπαϊκό πολιτισμό. Και παρέθετε την άποψη κορυφαίων Ευρωπαίων διανοητών (πχ του Γάλλου Πώλ Βαλερύ) ότι Ευρώπη είναι  εκεί όπου οι άνθρωποι μελετούν τη σοφία των Αρχαίων Ελλήνων, σέβονται το Ρωμαϊκό Δίκαιο και αποδέχονται ως αξιακό κώδικα τη Χριστιανική διδασκαλία.

Εντόπισε με πειστική τεκμηρίωση τη συνέχεια του Ελληνισμού από την Αρχαιότητα μέσω του Βυζαντίου στα νεώτερα χρόνια. Μάς έμαθε ότι η κραυγή «Αέρα»  των στρατιωτών μας του 1940 είναι συνέχεια της πολεμικής κραυγής «Αήρ»  των Βυζαντινών στρατιωτών και παρέπεμπε σε σχετικά κείμενα του Αυτοκράτορος Λέοντος Στ΄ του Σοφού. Κατέγραφε με γλαφυρό τρόπο την επιβίωση του Βυζαντινού Πολιτισμού στις ημέρες  μας μέσω του θεσμού των Πολιούχων Αγίων, μέσω του Ακαθίστου Ύμνου, μέσω των παροιμιών, μέσω της επίδρασης του Βυζαντίου/Ρωμανίας σε λογοτέχνες, ποιητές και ζωγράφους.

Στη Γαλλία δεν καταξιώνεται κανείς επιστημονικά αν δεν παραπέμπει  σε πρωτογενείς πηγές της ιστορικής περιόδου, την οποία μελετά. Η Ελένη Γλύκατζη – Αρβελέρ συνδύαζε την επιστημονική εμβρίθεια με τη νοσταλγία της Μικρασιατικής γης και με το επικοινωνιακό χάρισμα που την έκανε ευπρόσδεκτη σε όλα τα σπίτια μέσω της Τηλεόρασης.

Οι ομιλίες της στην Ελλάδα και στην Κύπρο έπεισαν ακόμη και δύσπιστους για  τη συνέχεια του Ελληνισμού. Αιωνία η μνήμη της!

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ, 21.2.2026

Παρακολουθώντας στην τηλεόραση συζητήσεις με αφορμή  τη συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν και άλλες γενικότερες αναφορές για το κλίμα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις παρατήρησα να επανέρχεται μία παλαιότερη άποψη που προτείνει με απλά λόγια: Ας το πάρουμε απόφαση. Η Τουρκία είναι ισχυρή λόγω πληθυσμού, στρατού και γεωγραφικής θέσης. Η Ευρώπη την χρειάζεται, ειδικά τώρα που ο Τράμπ δεν πιστεύει φανατικά στο ΝΑΤΟ. Άρα ας κάνουμε ότι δεν βλέπουμε την αυταρχικότητα του καθεστώτος και τις επεκτατικές διαθέσεις της.

Η άποψη αυτή πιθανόν να λέγεται καλοπροαίρετα, αλλά οδηγεί σε λανθασμένες αποφάσεις. Θυμίζω ότι κατά τις τελευταίες δεκαετίες ακούσθηκαν στην Ελλάδα φωνές που ισχυρίσθηκαν ότι πρέπει να υποχωρήσουμε απέναντι στην Τουρκία για διάφορους λόγους.

Πρώτα ακούσαμε την άποψη ότι πρέπει να στηρίξουμε τα κεμαλικά – μη ισλαμικά καθεστώτα πχ την κυβέρνηση του Γιλμάζ ή της Τσιλέρ για να μην έλθουν οι …κακοί ισλαμιστές. Τελικά η δήθεν μετριοπαθής Τσιλέρ προκάλεσε την κρίση των Ιμίων και ο δήθεν Ευρωπαϊστής Γιλμάζ παραδέχθηκε ότι η Τουρκία καίει τα νησιά μας.

Μετά ακούσαμε την υποχωρητική λογική με νέο επιχείρημα: Να αξιοποιήσουμε την οικονομική διπλωματία και την κοινωνία των πολιτών ώστε να λύσουμε τα προβλήματα. Αγοράσθηκε από ελληνικά συμφέροντα η τουρκική FINANS BANK, έγιναν δηλώσεις φιλίας μεταξύ δημάρχων των δύο χωρών, αλλά ο εθνικισμός και ο νέος Οθωμανισμός της γείτονος ενισχύθηκε. Δεν κάμφθηκε!

Και ας μην ξεχνούμε την περίφημη διπλωματία των σχολικών βιβλίων. Ήταν η κεντρική γραμμή επί κυβερνήσεων Κ. Σημίτη. Είδαμε άρθρα πανεπιστημιακών που μάς καλούσαν να ενσωματώσουμε μία …νέα εθνική ταυτότητα για να κατανοήσουμε τον άλλο, δηλαδή την Τουρκία. Είδαμε σχολικά βιβλία που μιλούσαν για «συνωστισμό»  στη Σμύρνη και άλλα παρόμοια. Όμως τα σχολικά βιβλία της Τουρκίας δεν άλλαξαν ούτε μία τελεία ως προς το εθνικιστικό περιεχόμενό τους.

Και τώρα μάς προτείνουν να στηρίξουμε τη στενότερη συνεργασία της Τουρκίας με την Ευρώπη και με χρηματοδοτικά προγράμματα, όπως ο SAFΕ, και να μην πολυασχολούμαστε με την έλλειψη δημοκρατίας ή με τις προκλητικές δηλώσεις για τη Θράκη. Άραγε αν είχαμε δίπλα μας το θεοκρατικό Ιράν θα έλεγαν τα ίδια; Ότι είναι ισχυρό, άρα ας μην ασχολούμαστε με την καταπίεση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων; Όλα αυτά θυμίζουν τη λογική των Αγγλογάλλων στο Μόναχο του 1938: Δεν μας απασχολεί το καθεστώς του Χίτλερ αρκεί να «εξασφαλίσουμε την ειρήνη»! Και εξασφάλισαν πόλεμο, διότι αποθράσυναν τους επεκτατικούς δικτάτορες Γερμανίας και Ιταλίας!

Ευτυχώς υπάρχουν και αντίθετες απόψεις για την αντιμετώπιση της Τουρκίας και όχι μόνον εντός Ελλάδος. Την ίδια ημέρα που πραγματοποιήθηκε το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας Ελλάδος-  Τουρκίας στην Άγκυρα, συναντήθηκαν στην Ουάσιγκτον βουλευτές και διεθνολόγοι από την πρωτοβουλία 3+1: Ελλάς, Κύπρος, Ισραήλ και ΗΠΑ. Στη συνάντηση που οργανώθηκε από το Ισραηλινό Κοινοβούλιο – Κνεσέτ και από το Middle East Forum ακούσθηκαν, μεταξύ άλλων, και οι ακόλουθες τοποθετήσεις (Καθημερινή, 12.2.2026):

Ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής των ΗΠΑ Ρόντι Φιν χαρακτήρισε την Τουρκία ως παράγοντα αστάθειας με νεο-οθωμανικές φιλοδοξίες. Ο Ισραηλινός βουλευτής Οχάν Ταλ κατηγόρησε την Τουρκία ότι προστατεύει ισλαμιστικά κινήματα. Και ο Κύπριος βουλευτής Χάρης Γεωργιάδης δήλωσε ότι η Τουρκία είναι ένα αυταρχικό, εθνικιστικό και αναθεωρητικό κράτος.

Ας μην επαναλάβουμε τα λάθη του παρελθόντος. Η υποχωρητικότητα βλάπτει!

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ, 14.2.2026

Η 9η Φεβρουαρίου, ημέρα θανάτου του Εθνικού Ποιητού μας Διονυσίου Σολωμού, έχει καθιερωθεί ως η Παγκόσμια Ημέρα τιμής προς την Ελληνική Γλώσσα. Η απόφαση της UNESCO ελήφθη το 2025 και έχει ως στόχο την ανάδειξη της γλώσσας μας ως οικουμενικού και πανανθρώπινου πολιτιστικού αγαθού με ιστορία τουλάχιστον 3000 ετών.

Με την ευκαιρία αυτή καταθέτω ορισμένες προτάσεις για να αξιοποιήσουμε αυτό το σημαντικό στοιχείο της ταυτότητάς μας. Η γλώσσα μας είναι ταυτοχρόνως εθνική, αλλά και οικουμενική. Αν δεν γνωρίσουμε καλά εμείς οι Έλληνες τη διαχρονική συνέχεια και αξία της γλώσσας μας πώς θα μπορέσουμε να την προβάλουμε εκτός συνόρων;

1. Με την ευκαιρία της Συνταγματικής Αναθεώρησης να προστεθεί διάταξη στο Σύνταγμα για την προστασία της Ελληνικής Γλώσσας. Άλλωστε το άρθρο 1, παρ. 3, του Συντάγματος δηλώνει ότι όλες οι εξουσίες υπάρχουν υπέρ του Λαού και του Έθνους. Έθνος δεν νοείται χωρίς γλώσσα και ταυτότητα. Σε ένα από τα πρώτα τοπικά Συντάγματα του 1821, στη «Νομική Διάταξη της Ανατολικής Χέρσου Ελλάδος» (έδρα τα Σάλωνα-Άμφισσα), αναφέρεται όχι μόνο η Ορθοδοξία ως επικρατούσα θρησκεία, αλλά και η Ελληνική ως επικρατούσα γλώσσα.
2. Να δίδεται η δυνατότητα στα παιδιά μας να γνωρίσουν τον πλούτο των παλαιοτέρων μορφών της γλώσσας μας από το Δημοτικό. Θα μπορούσε η διδασκαλία απλών κειμένων να αρχίσει από την Ε΄ τάξη του Δημοτικού με βάση προσευχές και ύμνους της Εκκλησίας μας.
3. Να ληφθεί μέριμνα ώστε να μην καταργηθεί η διδασκαλία των Αρχαίων Ελληνικών στη Β΄ και Γ τάξη του Λυκείου τώρα που εισάγεται σε ορισμένα δημόσια σχολεία το Διεθνές Απολυτήριο ΙΒ. Να διατηρηθεί ένα ελάχιστο πρόγραμμα ελληνικών μαθημάτων παράλληλα με το αγγλόφωνο πρόγραμμα.
4. Να διακηρυχθεί η αξία των Αρχαίων Ελληνικών Κειμένων ως θεμελίων του Ευρωπαϊκού Πολιτισμού. Ο Πώλ Βαλερύ, ο Τόμας Έλιοτ, η Ελένη Αρβελέρ και άλλοι διανοητές καταγράφουν τα τρία θεμέλια του Ευρωπαϊκού Πολιτισμού, δηλαδή την Αρχαία Ελληνική Γραμματεία, το Ρωμαϊκό Δίκαιο και τη Χριστιανική κληρονομιά. Θυμίζω ότι ο Γάλλος Πρόεδρος Μακρόν δεν είναι φιλόλογος, αλλά τραπεζικό στέλεχος. Επανέφερε, όμως,  ως βασικό μάθημα σε όλα τα γαλλικά σχολεία τη διδασκαλία των δύο κλασικών γλωσσών: Αρχαίων Ελληνικών και Λατινικών.
5. Να διδάσκεται στα σχολεία  ο ενιαίος διαχρονικός χαρακτήρας της  εξελισσόμενης ελληνικής γλώσσας, όπως υποστηρίζει και ο κορυφαίος Γλωσσολόγος Γεώργιος Μπαμπινιώτης. Μιλάς ορθότερα τα Νέα Ελληνικά όταν γνωρίζεις και τα παλαιότερα Ελληνικά. Είναι χρήσιμο να μαθαίνουν τα ελληνόπουλα πόσο βοηθήθηκαν από τη γνώση της Αρχαίας και της λογίας Ελληνικής μεγάλοι ποιητές μας, όπως ο Κωστής Παλαμάς, ο Γιώργος Σεφέρης κ.ά.
6. Να αναδειχθεί η συμβολή της Ορθόδοξης Εκκλησίας στη διάσωση του γλωσσικού θησαυρού μας και μάλιστα σε δύσκολες περιόδους. Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος τον 4ο αιώνα και ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης τον 18ο αιώνα (επί Τουρκοκρατίας) έγραφαν ή μετέγραφαν κείμενα μιμούμενοι το μέτρο και το λεξιλόγιο των Ομηρικών επών. Οι αγωνιστές του 1821 έμαθαν τα πρώτα γράμματα από βιβλία της Εκκλησίας,  κυρίως από το Ευαγγέλιο και από τους Ψαλμούς του Δαυίδ.
7. Να ενισχύσουμε την καλλιέργεια της ελληνομάθειας των Αποδήμων μας ανά την Υφήλιο, καθώς και πληθυσμών με τους οποίους συγγενεύουμε πολιτιστικά, όπως είναι οι Ελληνόφωνοι της Νοτίου Ιταλίας και οι  Ορθόδοξοι (Ρουμ Ορτοντόξ) της Μέσης Ανατολής.

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ, 7.2.2026

Στις 30 Ιανουαρίου τιμούμε τη μνήμη των Τριών Ιεραρχών, δηλαδή του Μεγάλου Βασιλείου, Αρχιεπισκόπου Καισαρείας, του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου, Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως, και του Αγίου Ιωάννου Χρυσοστόμου, επίσης Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως. Η κοινή εορτή τους θεσπίσθηκε τον 11ο αιώνα με πρόταση του Επισκόπου Ευχαΐτων Ιωάννου του Μαυρόποδος. Από τον 19ο αιώνα ονομάσθηκαν προστάτες της Παιδείας και των Ελληνικών Γραμμάτων. Έζησαν τον 4ο αιώνα μ.Χ. Ο Βασίλειος και ο Γρηγόριος γεννήθηκαν στην Καππαδοκία και ο Ιωάννης στην ελληνιστική Αντιόχεια.

Η άριστη γνώση των Αρχαίων Ελληνικών κειμένων και η μέριμνά τους για την παιδεία των Χριστιανών τούς οδήγησε σε ενδιαφέρουσες και  πρωτότυπες επισημάνσεις. Η πρότασή τους ήταν να διδάσκονται τα Αρχαία Ελληνικά κείμενα και στα παιδιά των Χριστιανών. Οι απόψεις  τους αποτελούν μία διαχρονική απάντηση στους αρνητές της κλασικής παιδείας. Οι Τρεις Ιεράρχες και η αγάπη τους για τη διαχρονική ελληνική γλώσσα και γραμματεία δίνουν μία αποστομωτική απάντηση  σε όσους ζητούν να καταργηθεί η διδασκαλία των Aρχαίων Eλληνικών κειμένων στα πανεπιστήμια των ΗΠΑ (κυρίως) και της Ευρώπης.

Για να κατανοήσουμε τον Μέγα Βασίλειο αξίζει να διαβάσουμε όλοι και πρωτίστως οι εκπαιδευτικοί μας το περίφημο  κείμενο του Αγίου: “Πρός τούς νέους, ὅπως ἄν ἐξ Ἑλληνικῶν ὠφελοῖντο λόγων”, δηλαδή: Προς τους νέους – Πώς να ωφελούνται από τα ελληνικά γράμματα. Στο κείμενο αυτό ο Βασίλειος απαντά σε ένα καυτό ερώτημα της εποχής εκείνης, όταν ήταν πρόσφατη η συνάντηση Ελληνισμού και Χριστιανισμού. Δηλαδή απαντά καταφατικά ότι οι Χριστιανοί μπορούν και πρέπει να μελετούν τα Αρχαία Ελληνικά κείμενα, αλλά με τρόπο επιλεκτικό. Να αποφεύγουν συγκεκριμένα στοιχεία που αφορούν τις δοξασίες περί δώδεκα Θεών.

Η γενική του τοποθέτηση ξεκινά με τη διαπίστωση ότι από τη μελέτη των έργων του Ομήρου μπορεί ο νέος να οδηγηθεί στην αρετή. Προχωρεί αποδεικνύοντας μία εντυπωσιακή γνώση της Ελληνικής Ιστορίας και προβάλλει παραδείγματα από τη ζωή του Μεγάλου Αλεξάνδρου, του Ευκλείδη, του Σωκράτη και του Περικλή. Λαμβάνει παραδείγματα από τα αρχαία ολυμπιακά αγωνίσματα και στίχους από αρχαίους ποιητές. Μιλά για αρχές και αξίες, οι οποίες είναι αποδεκτές και από τους κλασικούς συγγραφείς και από τους Χριστιανούς Πατέρες της Εκκλησίας. Το σύντομο αυτό κείμενο είναι οδοδείκτης για μία παιδεία ανθρωπιστική, η οποία θα φροντίζει την ψυχή και το ήθος. Θα μορφώνει, δηλαδή θα δια-μορφώνει ανθρώπινους χαρακτήρες.

Ο πρώτος Κυβερνήτης μας, ο Ιωάννης Καποδίστριας, τάχθηκε εμπράκτως υπέρ της Ελληνορθόδοξης Παιδείας. Όρισε ως βασικά μαθήματα στα σχολεία την Ορθόδοξη Χριστιανική αγωγή και τα κείμενα των Αρχαίων Ελλήνων. Με αυτά τα θεμέλια αντέξαμε σε δοκιμασίες, πολέμους, οικονομικές κρίσεις και άλλες ταλαιπωρίες.

Δυστυχώς η διδασκαλία των Αρχαίων Ελληνικών κειμένων συχνά υποβαθμίζεται λόγω αστόχων μεταρρυθμίσεων στην Ελλάδα. Οι υπουργοί Παιδείας του ΣΥΡΙΖΑ κατήργησαν στο Λύκειο τη διδασκαλία του Επιταφίου του Περικλέους, που κατέγραψε ο Θουκυδίδης, και συρρίκνωσαν τη διδασκαλία της «Αντιγόνης» του Σοφοκλέους, η οποία περιέχει πανανθρώπινα μηνύματα.

Τα διδάγματα των Τριών Ιεραρχών και τα Αρχαία Ελληνικά κείμενα αποτελούν τη βάση της Ανθρωπιστικής Παιδείας. Είναι το απαραίτητο εφόδιο των παιδιών μας για να έχουν μία ολοκληρωμένη προσωπικότητα στην εποχή του τάμπλετ και της Τεχνητής Νοημοσύνης. Η Ελληνορθόδοξη Παιδεία είναι πάντα επίκαιρη.

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ, 31.1.2026

Όλοι αισθανθήκαμε εθνική υπερηφάνεια με την πανηγυρική έλευση της φρεγάτας «Κίμων». Ήταν πράγματι συγκινητική η υποδοχή του υπερσύγχρονου πλοίου από το αντίγραφο της αρχαίας τριήρους, της «Ολυμπιάδος», και από το θρυλικό θωρηκτό «Αβέρωφ»  των νικηφόρων Βαλκανικών Πολέμων.

Η Ελλάς είναι χώρα παραθαλάσσια με μεγάλη ακτογραμμή και χώρα νησιωτική με επίκεντρο το Αρχιπέλαγος. Είναι απαραίτητη η ενίσχυση του Πολεμικού Ναυτικού μας για να θωρακίσουμε την Άμυνά μας, για να προστατεύσουμε τις θαλάσσιες διαδρομές στον πόλεμο και στην ειρήνη  και για να ενισχύσουμε τον γεωπολιτικό ρόλο μας ως ναυτική δύναμη. Μην ξεχνούμε ότι στους Βαλκανικούς Πολέμους του 1912-13 οι Σέρβοι και οι Βούλγαροι μάς δέχθηκαν ως συμμάχους κυρίως λόγω του Ναυτικού μας, το οποίο τελικά κατανίκησε τον Οθωμανικό Στόλο.

Η παρουσία της τριήρους και του Αβέρωφ εμπεριείχε ισχυρούς συμβολισμούς. Η συνέχεια του Ελληνισμού είναι παρούσα και στην ξηρά, και στη θάλασσα. Τα ονόματα των τεσσάρων νέων φρεγατών τύπου Bellhara  τιμούν τη ναυτοσύνη των Αρχαίων Ελλήνων. Τρία ονόματα αναφέρονται σε Αθηναίους στρατηγούς που αξιοποίησαν τον στόλο (Κίμων, Θεμιστοκλής, Φορμίων) και ένα αναφέρεται στον Κρητικό Νέαρχο, ναύαρχο του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Πιστεύω ότι ο συμβολισμός θα ήταν πιο ισχυρός αν στην υποδοχή του Κίμωνος μετείχε και ένα αντίγραφο Βυζαντινού Δρόμωνος. Η Ελληνική Ιστορία δεν κάνει άλμα από τον Αλέξανδρο στο 1821 και στο 1912. Ο Βυζαντινός Ελληνισμός είχε θαυμαστές επιδόσεις στις θάλασσες και στις ναυμαχίες. Όταν χάθηκε η ναυτική ισχύς και ο έλεγχος των θαλασσών παραχωρήθηκε σε Γενουάτες και Βενετούς, άρχισε και η παρακμή της Ρωμανίας, της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.

Ο Δρόμων, δηλαδή δρομέας, ήταν ο κύριος τύπος βυζαντινού πολεμικού πλοίου. Θα μπορούσε να κατασκευασθεί ένα αντίγραφο για το Πολεμικό Ναυτικό και να ονομασθεί «Καλλίνικος ο Πυρπολητής». Ήταν ο Έλληνας από την Ηλιούπολη (σημερινό Μπααλμπέκ) του Λιβάνου, ο οποίος εφηύρε το περίφημο «Υγρόν Πυρ». Η Ελληνική Φωτιά, όπως την ονομάζει ο Κωστής Παλαμάς, είχε μία μυστική σύνθεση ευφλέκτων υλών και αντιμετώπισε επιτυχώς πολλούς στόλους αντιπάλων της Κωνσταντινουπόλεως.

Ο σύγχρονός μας Αμερικανός Διεθνολόγος και σύμβουλος Προέδρων των ΗΠΑ Edward Luttwak, στο βιβλίο του για την Υψηλή Στρατηγική της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, αναφέρεται με θαυμασμό στα κατορθώματα του Βυζαντινού Ναυτικού με τους Δρόμωνες και με αξιόμαχους ναυτικούς. Ο συγγραφέας βασίζεται σε κείμενα των Αυτοκρατόρων Λέοντος Στ΄ και Κωνσταντίνου Πορφυρογέννητου και παρατηρεί ότι από τον 7ο μέχρι τον 12ο αιώνα ο αυτοκρατορικός στόλος ήταν ο από μηχανής Θεός για το Ελληνορθόδοξο κράτος της Κωνσταντινουπόλεως. Στην ακμή του το Βυζαντινό Ναυτικό αποτελείτο από 150 πλοία και 28.000 ναύτες, κυρίως Χριστιανούς από την Ανατολική Μεσόγειο και τη Σικελία.

Για να είμαι δίκαιος οφείλω να συγχαρώ το Πολεμικό Ναυτικό μας, το οποίο ήδη έχει αναδείξει μία μορφή του Βυζαντίου, δίνοντας σε μία φρεγάτα το όνομα του Αυτοκράτορος Νικηφόρου Φωκά. Εξ άλλου και ο Στρατός Ξηράς θυμάται τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο, πχ στο έμβλημα της Ανωτάτης Στρατιωτικής Διοικήσεως Ηπείρου και Μακεδονίας (πρώην Γ’ ΣΣ), ενώ ένας σχηματισμός της Πολεμικής Αεροπορίας χρησιμοποιεί μία φράση του Αυτοκράτορος της Νικαίας Αγίου Ιωάννου του Βατάτζη.

Αν δεν τιμήσουμε τους Δρόμωνες και τον Βυζαντινό Πολιτισμό θα τους οικειοποιηθούν κάποιοι γείτονες, που πλαστογραφούν συστηματικά την Ιστορία μας.

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ, 24.1.2026