Άρθρα

Διαβάζω ότι βρίσκονται σε άνοδο τα ποσοστά των «αγανακτισμένων»  και της «αντισυστημικής»  ψήφου. Αντιλαμβάνομαι ότι παρατηρούνται σοβαρά προβλήματα στην κοινωνία μας και υπάρχουν πολλοί άνθρωποι, οι οποίοι αισθάνονται την ανάγκη να διαμαρτυρηθούν. Όμως ποιος μάς εγγυάται ότι η «αντισυστημική»  ψήφος θα δώσει λύσεις: Μήπως τελικά δημιουργήσει χειρότερα προβλήματα;

Για να μαθαίνουν οι νεώτεροι και να θυμούνται οι παλαιότεροι καταγράφω τις πρόσφατες εμπειρίες μας από την κυβερνητική συνεργασία δύο κομμάτων, των «αντισυστημικών» μιας πτέρυγας της Δεξιάς και των αγανακτισμένων μιας μερίδας της Αριστεράς. Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ εμφανίσθηκε ως πολέμιος του συστήματος. Τελικά προκάλεσε ζημία σε όλους τους τομείς:

Κατά την περίοδο 2025-2019 οι δεδηλωμένοι αντισυστημικοί υπηρέτησαν με τον καλύτερο τρόπο τα πάσης φύσεως «συστήματα».

Έβλαψαν την οικονομία και τη διεθνή θέση της χώρας με την λανθασμένη διαπραγμάτευση του πρώτου εξαμήνου.

Καλλιέργησαν φρούδες ελπίδες για δήθεν δάνειο από τη Μόσχα, αλλά ο Πούτιν τους προσγείωσε θυμίζοντας ότι η Ελλάδα ανήκει στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στον Δυτικό Κόσμο.

Υποσχέθηκαν να σχίσουν τα Μνημόνια και ψήφισαν ένα χειρότερο Μνημόνιο.

Δέσμευσαν σημαντικό μέρος της Δημόσιας Περιουσίας στο Υπερταμείο, κάτι που είχε αρνηθεί να πράξει ως Πρωθυπουργός ο Αντώνης Σαμαράς.

Άνοιξαν τα σύνορα σε μεγάλο αριθμό ανεξέλεγκτων παράνομων μεταναστών, οι οποίοι «λιάζονταν»  στο Σύνταγμα.

Προσπάθησαν – και σε ένα βαθμό επέτυχαν – να αποδομήσουν δύο μαθήματα που διαμορφώνουν ήθος και εθνική ταυτότητα και συγκεκριμένα τα μαθήματα των Θρησκευτικών και της Ιστορίας.

Έκαναν πολύ κακή διαπραγμάτευση με τα Σκόπια και τελικά υπέγραψαν και ψήφισαν την επιζήμια Συμφωνία των Πρεσπών. Χάρισαν στο γειτονικό κράτος «μακεδονική»  γλώσσα, εθνότητα και ταυτότητα και τους έδωσαν το δικαίωμα να μας περιγελούν σήμερα καταργώντας τον γεωγραφικό προσδιορισμό. Ο ένας εταίρος διαφώνησε. Αλλά κάποιοι βουλευτές του βοήθησαν ώστε να συμπληρωθεί ο απαιτούμενος αριθμός ψήφων για την κύρωση της Συμφωνίας.

Οι κατά δήλωσή τους αντισυστημικοί συγκυβερνώντες του 2015-2019 παραχώρησαν αυτά που είχε αρνηθεί να δώσει η «συστημική»  κυβέρνηση Σαμαρά-Βενιζέλου.

Και σε τελευταία ανάλυση τι σημαίνει «σύστημα»  και «αντισύστημα»; Το συμφέρον της πατρίδας επιβάλλει να υπάρχει κάποια στοιχειώδης συναίνεση των περισσοτέρων πολιτικών κομμάτων σε ορισμένες σταθερές αρχές: Στην Εξωτερική Πολιτική, στα αμυντικά θέματα, στην Παιδεία, στο δημογραφικό και σε άλλους τομείς. Σε μία δημοκρατία οι αλλαγές και οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να γίνονται μετά από μελέτη, διάλογο και με τη σαφή υποστήριξη της πλειοψηφίας. Το «αντί» δεν οικοδομεί. Απλώς γκρεμίζει.

Ο διεθνής προσανατολισμός της Ελλάδος δεν πρέπει να διασαλευθεί από τον ερασιτεχνισμό διαφόρων «αντισυστημικών». Η χώρα μας από την αρχαιότητα βασιζόταν στο «Μέγα της Θαλάσσης κράτος» και σήμερα πρέπει να συμμαχεί με τις μεγάλες ναυτικές δυνάμεις. Η Ελληνική Κλασική Παιδεία και η Χριστιανική Παράδοση είναι τα θεμέλια της σύγχρονης Ευρώπης και η Ελλάς δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να αποκοπεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράπονα από εταίρους έχουμε σε ορισμένες περιπτώσεις, αλλά οι μάχες δίδονται όταν είμαστε μέσα στα ευρωπαϊκά όργανα και όταν έχουμε επίγνωση των διεθνών εξελίξεων.

Η ελληνική κοινωνία, η οικονομία, η εκπαίδευση κ.λπ. παρουσιάζουν  σημαντικές αρρυθμίες,  αλλά αυτές δεν θα θεραπευθούν με μοναδικό οδηγό την αγανάκτηση.

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ, 17.1.2026

Δεν θα ασχοληθώ με την ταινία. Με αυτήν ασχολούνται πολλοί στον δημόσιο διάλογο, ειδικοί και μη. Προτιμώ να ασχοληθώ με σημαντικές μαρτυρίες για την προσωπικότητα του Ιωάννου Καποδίστρια. Σκέφθηκα  να ξαναδιαβάσω τις απόψεις που εξέφρασαν για τον πρώτο Κυβερνήτη της Ελλάδος διακεκριμένοι αντίπαλοι και επικριτές του. Εκεί, λοιπόν, βλέπουμε ότι όλοι παραδέχονται την αγνή αγάπη του για την Ελλάδα. Ομολογούν μάλιστα ότι χρησιμοποίησε τη θέση του ως συν-υπουργού Εξωτερικών της Ρωσίας (υπήρχε και ο Νέσσελροντ) κυρίως για να εξυπηρετήσει τον μοναδικό εθνικό στόχο του: Την απελευθέρωση των Ελλήνων από τον τουρκικό ζυγό.

Ο Χένρυ Κίσσιγκερ (Kissinger), πρώην υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ και αντιπαθής στον Ελληνισμό λόγω Κυπριακού, στη διδακτορική διατριβή του (A World Restored, Νέα Υόρκη 1957) μελετά τις προσωπικότητες  του Αυστριακού Καγκελλαρίου Μέττερνιχ και του Βρετανού Υπουργού Εξωτερικών Κάστλρη. Στο βιβλίο υπάρχουν εκτενείς αναφορές στον Καποδίστρια -τότε σύμβουλο του Τσάρου Αλεξάνδρου- με αφορμή την ανάμιξή του σε θέματα που αφορούσαν την ευρωπαϊκή διπλωματία μετά την ήττα του Ναπολέοντος. Ο ίδιος ο Μέττερνιχ παραδέχεται ότι: «Ο Καποδίστριας θέλει με τη βοήθεια της Ρωσίας να τελειώσει το ελληνικό ζήτημα, αλλά όχι … σύμφωνα με τις επιδιώξεις της Ρωσίας». (Χ. Κίσσιγκερ, Ένας αποκατεστημένος κόσμος, εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα 2003, σελ. 527).

Στη διατριβή του ο Κίσσιγκερ περιλαμβάνει μία συγκλονιστική παραδοχή που βρήκε στο αρχείο του Κλέμενς Μέττερνιχ. Ο Καγκελλάριος της Αυστριακής Αυτοκρατορίας παραδέχεται ότι: «Δύο ομάδες ανθρώπων είναι πολιτικώς αντιμέτωπες σε ολόκληρο τον κόσμο: Καποδίστριες και Μέττερνιχ» (σελ. 513 της ελληνικής έκδοσης).

Ο Σπυρίδων Τρικούπης, αν και άσκησε αυστηρή κριτική στο έργο του Καποδίστρια, έγραψε στην Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως: «Ουδενός Έλληνος η καρδία ήτο ελληνικωτέρα. – υπέρ της Ελλάδος μετήλθεν την ρωσικήν επιρροήν και ουχί υπέρ της Ρωσίας την ελληνικήν Αρχήν του» (Τόμος Δ, σελ. 276).

Ο Ντάγκλας Ντέικιν (Douglas Dakin), Βρετανός ιστορικός, ο οποίος ειδικεύθηκε στην Ελληνική Ιστορία, έγραψε το βιβλίο: Ο Αγώνας των Ελλήνων για την Ανεξαρτησία 1821-1833, το οποίο εξεδόθη στα ελληνικά από το Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τραπέζης (ΜΙΕΤ) το 1983. Εκεί ο συγγραφέας δείχνει αρνητική στάση προς το έργο του Καποδίστρια στην Ελλάδα (1828-1831), αλλά και αυτός ομολογεί ότι: «Σε καμία στιγμή της σταδιοδρομίας του δεν θυσίασε εσκεμμένα τα ελληνικά συμφέροντα χάριν των ρωσικών ή για την προσωπική του άνεση και γαλήνη» (σελ. 377). Ο Ντέικιν καταγράφει ότι η προσήλωση του Καποδίστρια στο καθήκον και στην Εκκλησία τον έκανε δημοφιλή στις μάζες, αλλά ο ίδιος δημιούργησε εχθρούς ανάμεσα στις ηγετικές προσωπικότητες του τόπου.

Το καλοκαίρι του 1825, υπό την πίεση της προελάσεως του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο, πολλοί Έλληνες αγωνιστές αναγκάσθηκαν να υπογράψουν  την «Πράξη υποταγής», δηλαδή μονομερούς υποτέλειας στην Αγγλία. Τότε ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης. ο Δημήτριος Υψηλάντης, ο Νικηταράς και άλλοι έστειλαν στη Γενεύη, όπου διέμενε ο Καποδίστριας, ένα αντίστοιχο κείμενο που εξέφραζε την «Πράξη υποταγής» στη Ρωσία. Ο Ντέικιν γράφει ότι ο Καποδίστριας αρνήθηκε να δώσει την έγκρισή του. «Αν η «Πράξη υποταγής» στην Αγγλία τού είχε προξενήσει αποστροφή, η έκκληση στη Ρωσία δεν τού προκαλούσε καν περιφρόνηση» (σελ. 210).

Ο Ελληνισμός οφείλει πολλά στον Ιωάννη Καποδίστρια.

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ, 10.1.2026

Καλή Χρονιά, φίλες και φίλοι! Το πρώτο εξάμηνο του έτους που ήδη διανύουμε η Κυπριακή Δημοκρατία έχει αναλάβει την εκ περιτροπής εξάμηνη Προεδρία της Ευρωπαϊκής Ενώσεως. Οι Έλληνες Κύπριοι Υπουργοί θα συντονίζουν τη συλλογική δράση των ομολόγων τους σε κάθε επιμέρους τομέα. Ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης δήλωσε ότι στο διάστημα αυτό θα προσπαθήσει να δώσει ένα νέο όραμα στην Ένωση, η οποία κλυδωνίζεται.

Η Κυπριακή Προεδρία έχει να αντιμετωπίσει, μεταξύ άλλων, την ανάγκη για ενίσχυση της Ευρωπαϊκής Άμυνας και τη λήψη δραστικών μέτρων στο μεταναστευτικό. Πολλές χώρες- μέλη άρχισαν να εφαρμόζουν μοντέλα υποχρεωτικής ή προαιρετικής στρατιωτικής θητείας. Στο μεταναστευτικό χαρακτηριστική της αποτυχίας του πολυπολιτισμικού προτύπου είναι η δήλωση του αρμοδίου Υπουργού της Δανίας ότι η χώρα του θα απαγορεύσει στις Μουσουλμάνες μαθήτριες να κρύβουν το πρόσωπό τους μέσα στο σχολείο φορώντας μπούργκα ή νικάμπ.

Παράλληλα η Κύπρος συνεχίζει σε εθνικό επίπεδο την πολυσχιδή διπλωματία της με χαρακτηριστικά παραδείγματα τα δύο σχήματα 3+1: Κύπρος-Ελλάς-Ισραήλ (και ΗΠΑ) και Κύπρος-Ελλάς-Αίγυπτος (και ΗΠΑ). Επίσης σημαντική είναι η αναφορά του Προέδρου Νίκου Χριστοδουλίδη στον διάδρομο IMEC, δηλαδή στον διάδρομο ενεργειακής και εμπορικής συνδέσεως της Ινδίας με τη Μέση Ανατολή, την Κύπρο και την Ελλάδα.

Κατά τη διάρκεια της Ευρωπαϊκής Προεδρίας της η Κύπρος θα διοργανώσει βουλευτικές εκλογές, διότι λήγει η πενταετής θητεία της Βουλής. Η δύναμη των κομμάτων στη νέα Βουλή των Αντιπροσώπων δεν θα επηρεάσει ουσιαστικά την Κυβέρνηση, διότι το σύστημα είναι Προεδρικό. Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης έχει υπόλοιπο θητείας μέχρι τις αρχές του 2028 και είναι ο μόνος αρμόδιος να επιλέγει υπουργούς. Σε πρόσφατη συνέντευξή του εξέφρασε την επιθυμία να δει μία κεντροδεξιά πλειοψηφία στη  Βουλή, αναφερόμενος στις δυνάμεις του Δημοκρατικού Συναγερμού (ΔΗΣΥ), του Δημοκρατικού Κόμματος (ΔΗΚΟ) και της Δημοκρατικής Παράταξης (ΔΗΠΑ). Πάντως οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι και στην Κύπρο έχουν άνοδο κόμματα καινούργια και κινήσεις που μέχρι σήμερα δεν έχουν κυβερνήσει.

Σύμβολο αυτοθυσίας και ηρωισμού με διεθνή απήχηση είναι η Έξοδος της Φρουράς της Ιεράς Πόλεως του Μεσολογγίου. Έγινε το βράδυ του Λαζάρου καθώς ξημέρωνε η  Κυριακή των Βαΐων του 1826. Φέτος  στις 4-5 Απριλίου συμπληρώνονται ακριβώς διακόσια χρόνια. Είναι βέβαιο ότι Πολιτεία, Εκκλησία και Τοπική Αυτοδιοίκηση έχουν ήδη προετοιμασθεί ώστε να τιμηθούν οι πεσόντες και να διαδοθούν τα μηνύματα της Εξόδου στη νέα γενιά και στη διεθνή κοινή γνώμη. Άλλωστε στην Πολιορκία και στην Έξοδο μετείχαν πολλοί Φιλέλληνες από διάφορες χώρες.

Σε μία περίοδο τοξικότητας στο πολιτικό σκηνικό της χώρας μας αξίζει να στρέψουμε την προσοχή μας στις πάμπολλες εκδηλώσεις, οι οποίες θα λάβουν χώρα στο Μεσολόγγι, για να θυμηθούμε τα Ελληνορθόδοξα ιδανικά των αγωνιστών της Ελληνικής Επαναστάσεως και για να αρθούμε υπεράνω διαιρέσεων και φανατισμών.

Ας ευχηθούμε καλή επιτυχία στην ημικατεχόμενη Κύπρο για τον υπεύθυνο ευρωπαϊκό ρόλο που έχει αναλάβει και ας βοηθήσουμε όλοι να φτάσουν στις νέες γενιές τα διαχρονικά διδάγματα από την Έξοδο του Μεσολογγίου. Να πάρουμε παιδιά και εγγόνια από το χέρι και να ξεναγηθούμε μαζί τους στον Κήπο των Ηρώων. Μεσολόγγι και Κύπρος συνδέονται στενά λόγω της συμμετοχής πολλών Ελλήνων Κυπρίων στην Πολιορκία και στην  Έξοδο.

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ, 3.1.2026

πηγή φωτογραφίας: PIO, Andreas Loucaides

Το 2025 απέρχεται. Μαζί του χάνεται και η τελευταία ελπίδα ότι οι βόρειοι γείτονες θα τηρήσουν τη Συμφωνία των Πρεσπών. Η Συμφωνία καταρρέει υπό το βάρος του εθνικισμού όλων των κομμάτων στα Σκόπια. Καλό είναι να το συνειδητοποιήσουμε και να πράξουμε αναλόγως.

Ο Πρωθυπουργός των Σκοπίων Χρίστιαν Μίτσκοσκι δύο φορές κατά τις τελευταίες ημέρες δήλωσε ότι απορρίπτει τον γεωγραφικό προσδιορισμό «Βόρεια». Χρησιμοποίησε σε ομιλίες του μόνο τον όρο Μακεδονία για το κράτος του. Η πρώτη δήλωσή του προκάλεσε την αντίδραση του Ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών, αλλά επανήλθε δριμύτερος. Μάλιστα ο ίδιος υπενθύμισε ότι και το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Αντιπολίτευσης χρησιμοποιεί πλέον το όνομα Μακεδονία χωρίς τον προσδιορισμό. Πρόκειται για το κόμμα του Ζόραν Ζάεφ  που υπέγραψε τη Συμφωνία.

Ανήκω στην πλειοψηφία των Ελλήνων που αναμέναμε κάτι τέτοιο από το σύνολο των ηγετών της σλαβικής κοινότητος στο γειτονικό κράτος.Ήταν προφανές ότι η Συμφωνία τα έδινε όλα από ελληνικής πλευράς (εθνότητα, γλώσσα, ταυτότητα κ.ά) χωρίς καμμία εγγύηση. Παρηγοριά για τους υποστηρικτές της Συμφωνίας ήταν ο γεωγραφικός προσδιορισμός. Δικαιωθήκαμε, αν και μας κατηγορούσαν ως ακραίους, όσοι φωνάζαμε ότι οι γεωγραφικοί προσδιορισμοί γρήγορα αχρηστεύονται. Δεν είναι τυχαίο ότι από την υπογραφή της Συμφωνίας, τον Ιούνιο 2018, μέχρι σήμερα ένα σταθερό ποσοστό 65%- 70% των Ελλήνων τάσσεται κατά της επιζήμιας Συμφωνίας.

Ούτε η Μεικτή Επιτροπή για τα εμπορικά σήματα λειτούργησε, ούτε η αντίστοιχη Επιτροπή για την Ιστορία και τα σχολικά βιβλία έφερε αποτελέσματα, ούτε η τουρκική οικονομική και στρατιωτική παρουσία μειώθηκε, όπως ήλπιζαν οι σχεδιαστές των Πρεσπών.

Δεν ωφελεί ο στρουθοκαμηλισμός όσων δεν θέλουν να δουν ότι η Συμφωνία κουρελιάζεται μονομερώς και συστηματικά, ούτε βεβαίως ωφελούν οι παλληκαρισμοί του τύπου «σχίζουμε τη Συμφωνία». Είναι η ώρα των ειδικών του Διεθνούς Δικαίου, διότι και η ίδια η Συμφωνία, αλλά και το Διεθνές Δίκαιο, προβλέπουν τι μπορεί και τι πρέπει να γίνει σε περίπτωση συνεχούς παραβίασης και αθέτησης από το ένα συμβαλλόμενο μέρος.

Μιλώντας για τα Βαλκάνια είναι δίκαιο να συγχαρούμε τους γείτονες και εταίρους στην Ευρωπαϊκή Ένωση Βουλγάρους, οι οποίοι εντάσσονται στο ΕΥΡΩ από 1.1.2026. Αξίζει να παρατηρήσουμε με ερευνητική ματιά τα τρία σύμβολα που επέλεξε ειδική επιτροπή στη Σόφια για τη βουλγαρική εκδοχή του ΕΥΡΩ. Σημειωτέον ότι οι Βούλγαροι χρησιμοποιούν το κυριλλικό (ελληνογενές) αλφάβητο άρα έχουμε: ΕΒΡΟ.

Είναι χαρακτηριστικό ότι στο βουλγαρικό ΕΥΡΩ θα απεικονισθούν δύο εκκλησιαστικές μορφές της Ορθοδοξίας που αναγνωρίζονται ως Άγιοι από τους γείτονές μας. Ο γνωστός μας Άγιος Ιωάννης της Ρίλας (προσκυνούμε στο μοναστήρι του καθ΄ οδόν από Προμαχώνα Σερρών προς Σόφια) και ο μοναχός Παΐσιος Χιλανδαρινός. Η συγκεκριμένη επιλογή έχει περισσότερο εθνικό και λιγότερο θρησκευτικό χαρακτήρα. Πρόκειται για λόγιο του 18ου αιώνος, ο οποίος έζησε στο Άγιον Όρος και ο οποίος  προσπάθησε να αφυπνίσει την υπνώττουσα εθνική συνείδηση των υπό Οθωμανικό ζυγό συμπατριωτών του. Μεταξύ άλλων δίδασκε ότι οι  Βούλγαροι δεν πρέπει να μαθαίνουν την ελληνική γλώσσα ούτε να εγγράφουν τα παιδιά τους στα ελληνικά σχολεία.

Η τρίτη παράσταση που θα χρησιμοποιηθεί στο  βουλγαρικό ΕΥΡΩ είναι ο Ιππέας της Μάνταρα του 8ου αιώνος, ο οποίος φονεύει το λιοντάρι (θυμίζει τον Άγιο Γεώργιο που σκοτώνει τον δράκοντα). Συνδέεται με ελληνικές επιγραφές, οι οποίες αναφέρονται στον Βυζαντινό Αυτοκράτορα Ιουστινιανό Β΄ τον Ρινότμητο.

Καλή Χρονιά με ειρήνη  σε όλο τον κόσμο!

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ, 27.12.2025

Προ ολίγων ημερών είχα την ευλογία να προσκυνήσω το πρωτότυπο της εικόνας της Παναγίας Σουμελά, η οποία ήρθε από το όρος Βέρμιο της Μακεδονίας στον πανηγυρίζοντα Ιερό Ναό Αγίου Ελευθερίου της οδού Αχαρνών. Η ιστορική εικόνα συνδέεται με την Ελληνορθόδοξη Παράδοση, τους αγώνες και τις ταλαιπωρίες του Ποντιακού Ελληνισμού.

Κατά την παράδοση φιλοτεχνήθηκε από τον Ευαγγελιστή Λουκά στην Αθήνα. Τον 4ο αιώνα μ.Χ. δύο Αθηναίοι μοναχοί την βρήκαν κατά τρόπο θαυμαστό στο όρος Μελά στον Πόντο, κοντά στην Τραπεζούντα. Εκεί ιδρύθηκε η Ιερά Μονή Παναγίας Σουμελά, η οποία έκτοτε αποτελεί το σύμβολο της Χριστιανικής Πίστης και των παραδόσεων του Ποντιακού Ελληνισμού. Μετά τη Γενοκτονία των Ποντίων και του Ελληνισμού της Ανατολής και την αναγκαστική ανταλλαγή των πληθυσμών οι μοναχοί της Μονής (πριν φύγουν) έκρυψαν την  εικόνα μέχρι το 1931. Τότε ήρθε  η  θαυματουργός και πολυσέβαστη εικόνα στην Ελλάδα, κατόπιν ειδικής συνεννοήσεως μεταξύ της ελληνικής και της τουρκικής κυβερνήσεως.

Το 1951 η εικόνα  τοποθετήθηκε από ευλαβείς Ποντίους στην Καστανιά Βερμίου, κοντά στη Βέροια. Εκεί φυλάσσεται σήμερα σε περικαλλή Ναό με τη φροντίδα της Ιεράς Μητροπόλεως Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας και του Πανελληνίου Ιδρύματος Παναγίας Σουμελά.

Η προσκύνηση του ανεκτίμητου πνευματικού θησαυρού στρέφει τη σκέψη μας στη Γενοκτονία που υπέστησαν οι Έλληνες του Ευξείνου Πόντου. Οι Έλληνες Πόντιοι δέχθηκαν τις πρώτες επιθέσεις το 1916 και οργάνωσαν αντάρτικο. Στις 19 Μαΐου 1919 ο Τούρκος αξιωματικός Μουσταφά Κεμάλ (ο μετέπειτα αποκληθείς Ατατούρκ, δηλαδή πατέρας των Τούρκων) αποβιβάσθηκε στη Σαμψούντα (Αμισό) και κήρυξε τη δεύτερη φάση της σφαγής των Ελλήνων του Πόντου. Η Ποντιακή Γενοκτονία  αποτελεί έναν κρίκο στην αλυσίδα των γενοκτονικών ενεργειών των Οθωμανών και των Νεοτούρκων κατά του Ελληνισμού της Ανατολής και κατά των άλλων Χριστιανικών εθνοτήτων, όπως ήσαν οι Αρμένιοι, οι Ασσύριοι κ.ά.

Η τουρκική προπαγάνδα ισχυρίζεται ότι όσα συνέβησαν στον Πόντο και στα παράλια της Ιωνίας ήταν μία φυσιολογική αντίδραση των Τούρκων στην αποβίβαση του ελληνικού στρατού στη Σμύρνη (2.5.1919). Αυτή είναι μία εσφαλμένη και παραπλανητική τοποθέτηση. Διότι οι σφαγές κατά του Ελληνισμού στα παράλια της Μικράς Ασίας άρχισαν το 1914, πέντε χρόνια πριν από την έλευση του Ελληνικού Στρατού. Στον ιστορικό Πόντο, στα παράλια της Μαύρης Θάλασσας, εξοντώθηκαν 353.000 Έλληνες, μεταξύ των οποίων Επίσκοποι, όπως ο Ζήλων Ευθύμιος, πρόκριτοι, δημοσιογράφοι και χιλιάδες άμαχοι. Συνολικά στη χερσόνησο της Μικράς Ασίας εφονεύθησαν περισσότεροι από 1.000.000 Έλληνες. Η ιδεολογία των Νεοτούρκων αξιωματικών και του Κομιτάτου «Ένωσις και Πρόοδος» ήταν άκρως ρατσιστική: Να εξαλειφθούν οι Χριστιανοί και κυρίως οι Έλληνες και οι Αρμένιοι. Παρά ταύτα η Τουρκία δεν έχει παραδεχθεί την ευθύνη της.

Για να τιμούμε εμπράκτως τη μνήμη των θυμάτων πρέπει:

Να διδάσκουμε σωστά την Ιστορία χωρίς εκδικητικότητα, αλλά και χωρίς να αποδεχόμαστε τις θεωρίες των αποδομητών και των αναθεωρητών που αρνούνται τη Γενοκτονία.

Να τονίζουμε τη διαχρονική συνέχεια του Ελληνισμού: Αρχαιότητα, Βυζαντινή Ρωμανία, Τουρκοκρατία (και Ενετοκρατία), Νεώτερος και Σύγχρονος Ελληνισμός.

Να προβάλλουμε τον πλούτο της ελληνικής γλώσσας και λογοτεχνίας. Η Ποντιακή διάλεκτος έχει άμεση σχέση με τα αρχαία ελληνικά.

Να θυμόμαστε τη συμβολή της Ορθοδοξίας στη διατήρηση της εθνικής ταυτότητας. Η Παναγία Σουμελά είναι χαραγμένη ανεξίτηλα στη συλλογική μνήμη του Ποντιακού Ελληνισμού. Επί Τουρκοκρατίας υπήρχαν τουρκόφωνοι Πόντιοι, οι οποίοι διαφύλαξαν την Ορθόδοξη Πίστη. Μέσω της Πίστης παρέμειναν Έλληνες.

Να αντιμετωπίζουμε με αποφασιστικότητα τις σύγχρονες προκλήσεις του τουρκικού επεκτατισμού στην Ελλάδα και στην Κύπρο.

Σας εύχομαι Καλά Χριστούγεννα!

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ, 20.12.2025

Ο Ευρωβουλευτής της ΝΔ και του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος Διονύσιος – Φρέντης Μπελέρης διοργάνωσε στις 8 Δεκεμβρίου, στο Πολεμικό Μουσείο Αθηνών,  μία ενδιαφέρουσα εκδήλωση με κεντρικό θέμα: Η Δημογραφική Αναγέννηση των Ακριτικών Περιοχών ως Πρόβλημα Εθνικής Ασφαλείας. Στη δημόσια αυτή συζήτηση εκτός από τον διοργανωτή ανέπτυξαν τις προτάσεις τους ο Σεβ. Μητροπολίτης Αλεξανδρουπόλεως κ. Άνθιμος, ο πρώην Αρχηγός Στρατού Στρατηγός ε.α. Φραγκούλης Φράγκος και άλλοι ομιλητές.

Από την εισήγηση του Σεβασμιωτάτου κ. Ανθίμου κρατώ κυρίως τις ακόλουθες επισημάνσεις:

Ο Νομός Έβρου σήμερα έχει 133.000 ανθρώπους. Την τελευταία δεκαετία ο πληθυσμός του Δήμου Ορεστιάδος μειώθηκε κατά 27%, του Δήμου Διδυμοτείχου κατά 41%, του Δήμου Σουφλίου κατά 43%, του Δήμου Φερών κατά 41%, της Τραϊανούπολης κατά 33% και της Σαμοθράκης κατά 10%. Η Αλεξανδρούπολη έχει αύξηση πληθυσμού, αλλά αυτή οφείλεται είτε σε κατοίκους του Βορείου Έβρου που έρχονται στην πρωτεύουσα του Νομού για καλύτερη ζωή πχ. Πανεπιστήμιο, Νοσοκομείο, είτε στη διεθνή σημασία του λιμανιού, καθώς  και σε δημοσίους υπαλλήλους που διορίζονται εκεί.

Ο Σεβασμιώτατος συνδύασε την εγκατάλειψη ακριτικών περιοχών από Έλληνες Χριστιανούς με την αγορά γης σε όλη τη Θράκη – και όχι μόνον στον Έβρο – από υπηκόους γειτονικών χωρών. Ζήτησε την λήψη μέτρων αναπτυξιακών που θα ανοίξουν θέσεις εργασίας στον Νομό Έβρου. Τόνισε παραλλήλως – και πολύ σωστά- ότι για να δημιουργήσουν οικογένεια οι νέοι και οι νέες μας δεν αρκούν τα επιδόματα και άλλα οικονομικά μέτρα. Απαιτείται η προβολή προτύπων από την τηλεόραση, η ενίσχυση του θεσμού της παραδοσιακής οικογένειας, η πίστη στον Θεό, στην πατρίδα, στην κοινωνία.

Από την εκτενή αναφορά του Στρατηγού Φράγκου στα θέματα Εθνικής Ασφαλείας καταγράφω ορισμένες καίριες επισημάνσεις:

Το Τουρκικό Προξενείο Κομοτηνής δίνει μηνιαίο επίδομα σε Μουσουλμάνες γυναίκες της Θράκης για να φορούν τη μαντήλα.

Η Τουρκία έχει 3 Μεραρχίες στα σύνορα του Έβρου, ενώ έχει εγκαταστήσει και μία Ταξιαρχία Πεζοναυτών στην Ίμβρο.

Οι τουρκικές στρατιωτικές και αποβατικές δυνάμεις που στρατοπεδεύουν στα μικρασιατικά παράλια έχουν στόχο ένα από τα μεγάλα ελληνικά νησιά, αλλά και το Καστελλόριζο.

Επίσημοι τουρκικοί χάρτες ορίζουν ως χώρο Διάσωσης και Έρευνας της Άγκυρας το μισό Αιγαίο περιλαμβάνοντας και ελληνικά νησιά καθώς και το βόρειο τμήμα της Κύπρου.

Το δημογραφικό πρόβλημα της χώρας μας   έχει μειώσει τον αριθμό των στρατευσίμων που παρουσιάζονται στις Ένοπλες Δυνάμεις.

Ο Τουργκούτ Οζάλ, Πρωθυπουργός της Τουρκίας στη δεκαετία του 1980, είχε απειλήσει ότι η δημογραφική συρρίκνωση της Ελλάδος σε συνδυασμό με την υψηλή γεννητικότητα των Τούρκων θα μετακινήσει μάζες τουρκικού πληθυσμού προς τα ελληνικά νησιά του Βορείου και Νοτίου Αιγαίου.

Ακούγοντας όλα αυτά καταλήγω σε 4 δικές μου προτάσεις:

 Για λόγους ψυχολογικούς και διοικητικούς να σταματήσει  η απομάκρυνση κρίσιμων υπηρεσιών από τις ακριτικές περιοχές (Ήπειρο, Θράκη, νησιά Αιγαίου κ.α). Όχι άλλη συρρίκνωση σχολείων, γραφείων ΕΛΤΑ, Αστυνομικών Τμημάτων κ.λπ.

Να αυξηθεί η στρατιωτική θητεία στους 15μήνες.

Να προβληθεί στα σχολεία το πρότυπο της παραδοσιακής οικογένειας (πατέρας- μητέρα- παιδιά) και να μην υποβαθμίζονται τα μαθήματα ελληνορθόδοξης αγωγής, όπως είναι η Ιστορία και τα Θρησκευτικά.

Να υποστηριχθεί η πρωτοβουλία της Εκκλησίας της Ελλάδος για την ενίσχυση τρίτεκνων και πολύτεκνων οικογενειών στη Θράκη.

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ, 13.12.2025

Πόσοι θυμήθηκαν στην Ελλάδα ότι φέτος συμπληρώθηκαν 1000 χρόνια από τον θάνατο του Αυτοκράτορος Βασιλείου Β΄του Μακεδόνος; Διοίκησε το κράτος της Ρωμανίας, το κράτος της Νέας Ρώμης- Κωνσταντινουπόλεως, από το 976 έως το 1025. Ήταν ευλαβής, μεγάλωσε την έκταση του κράτους ανακτώντας τη Νότιο Ιταλία, αντιμετώπισε επιτυχώς τις επιθέσεις Αράβων και Βουλγάρων. Η κάθοδός του στην Αθήνα για να ευχαριστήσει την Παναγία την Αθηνιώτισσα, δηλαδή να προσκυνήσει στον Παρθενώνα που είχε μετατραπεί σε Ορθόδοξο Ναό, ενέπνευσε τον Κωστή Παλαμά. Έτσι ο ποιητής έγραψε το επικό ποίημα «Η Φλογέρα του Βασιλιά».

Θα έπρεπε να μελετούμε και να τιμούμε περισσότερο τον Βυζαντινό Πολιτισμό. Είναι κομμάτι της ψυχής μας, είναι ο πνευματικός πατέρας  μας, όπως η Κλασική Αρχαιότητα και η Ελληνιστική περίοδος είναι ο παππούς μας.

Όπως εξηγεί η Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ το Βυζαντινό κράτος (η Ρωμανία όπως ήταν το πραγματικό όνομά του) είχε τρία συστατικά: Ελληνική Γλώσσα και Ελληνικό Πολιτισμό. Ρωμαϊκό Δίκαιο και πολιτειακή συγκρότηση. Ορθόδοξη Χριστιανική Πίστη. Και τα τρία αποτελούν σήμερα θεμελιώδη στοιχεία της εθνικής μας ταυτότητας. Ως Ορθόδοξοι Χριστιανοί  και ως ενδιαφερόμενοι για τον διαχρονικό Ελληνικό Πολιτισμό είμαστε μέτοχοι της Βυζαντινής κληρονομιάς. Αλλά και το Ρωμαϊκό Δίκαιο, βελτιωμένο με την επίδραση του Χριστιανισμού και του Βυζαντίου, εφαρμόσθηκε στη Νεώτερη Ελλάδα, όπως φαίνεται και από τις αποφάσεις των Εθνικών Συνελεύσεων του Αγώνος.

Εκτός Ελλάδος υπάρχει μεγάλη επιστημονική συζήτηση για τον Βυζαντινό Πολιτισμό και εκφράζεται θαυμασμός από τους ειδικούς. Άλλες φορές τονίζεται η συμβολή του Ελληνισμού στη διαμόρφωση αυτού του Πολιτισμού. Άλλες φορές επιχειρείται μία στρέβλωση για να προβληθούν άλλοι πολιτισμοί, ακόμη και για να διαφημισθούν έθνη, τα οποία διαμορφώθηκαν κατά τον 20ό αιώνα και δεν υπήρχαν στη Βυζαντινή εποχή.

Αναφέρω πρώτα ένα παράδειγμα επιστημονικής και έντιμης μελέτης και προβολής του Ελληνορθοδόξου Βυζαντίου. Στο βιβλίο του «Η υψηλή στρατηγική της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας» (στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Τουρίκη, 2009) ο σύγχρονός μας Αμερικανός Έντουαρντ  Λούτβακ, καθηγητής Στρατηγικής και διεθνολόγος, παραδέχεται ότι η επιβίωση της Αυτοκρατορίας επί 11 αιώνες, παρά τις εκατοντάδες επιθέσεις και εισβολές, οφείλεται σε τρία σταθερά στοιχεία:

Στη Χριστιανική πίστη, στον αρχαιοελληνικό πολιτισμό, ο οποίος επηρέασε την κλασική ελληνική παιδεία των Βυζαντινών, και στην αίσθηση υπερηφάνειας για τις ρωμαϊκές καταβολές του κράτους.

Ο συγγραφέας αναφέρει, μετά από εξαντλητική έρευνα των πηγών, ότι η Ορθόδοξη Πίστη και η ελληνική παιδεία των Βυζαντινών κάνουν τη μεγάλη διαφορά μεταξύ Παλαιάς Ρώμης και Νέας Ρώμης- Κωνσταντινουπόλεως.

Χαρακτηριστικά υπογραμμίζει  ότι οι Βυζαντινοί απεκαλούντο μεν Ρωμαίοι, αλλά είχαν συνείδηση ότι συνεχίζουν την ελληνική παράδοση σε πολλούς τομείς. Επί παραδείγματι στη διπλωματία και στην στρατιωτική τέχνη θαύμαζαν τον Μέγα Αλέξανδρο και όχι τις ρωμαϊκές λεγεώνες.

Επίσης η κλασική ελληνική παιδεία τούς οδηγούσε να μελετούν την εθνογραφία, τα ήθη και τα έθιμα των γειτονικών λαών, μιμούμενοι τον Ηρόδοτο και άλλους Αρχαίους Έλληνες. Το βλέπουμε στην επιστολή του Αυτοκράτορος Κωνσταντίνου Πορφυρογεννήτου «Προς τον ίδιον υιόν Ρωμανόν», η οποία έγινε γνωστή στη διεθνή βιβλιογραφία με το λατινικό όνομα De Administrando Imperio. Εκεί ο λόγιος Αυτοκράτωρ περιγράφει ήθη,  συνήθειες, γλώσσα και θρησκεία κάθε λαού που περιβάλλει τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία  κατά τον 10 αιώνα μ.Χ. Αντιθέτως οι παλαιοί Ρωμαίοι της ειδωλολατρικής Ρώμης αδιαφορούσαν για  την εθνογραφία των λαών. Τούς αρκούσε να έχουν ισχυρό στρατό για να κατακτήσουν και να ισοπεδώσουν.

Ο Λούτβακ επισημαίνει ότι η επίδραση του Χριστιανισμού στο Βυζάντιο- Ρωμανία φαίνεται συν τοις άλλοις και στις συμβουλές που δίδονται:  Να προσπαθεί ο ηγεμών πρώτα να γίνει φίλος με έναν γειτονικό λαό και μόνον κατ’ ανάγκην να κάνει πόλεμο. Το Ελληνορθόδοξο Βυζαντινό Κράτος προτιμούσε, κατά κανόνα, να έχει φίλους και συμμάχους και όχι να ισοπεδώνει και να ταπεινώνει τα πολυάριθμα έθνη και φύλα που περιέβαλλαν τα σύνορα. Μία κλασική μέθοδος αποκτήσεως φίλων ήταν η βάπτιση άλλων λαών στον Χριστιανισμό.

Έρχομαι τώρα σε μία προπαγανδιστική χρήση του Βυζαντίου και μιας μεγάλης μορφής, του Αυτοκράτορος Ιουστινιανού. Ο σπουδαίος αυτός κυβερνήτης διοίκησε το κράτος της Κωνσταντινουπόλεως από το 527 έως το 565. Μεγάλωσε την έκταση, έκτισε την Αγία Σοφία και έγινε παγκοσμίως γνωστός για το νομοθετικό έργο του.

Επειδή πιθανολογείται ότι γεννήθηκε στη σημερινή περιοχή των Σκοπίων, (άλλοι αναφέρουν τη Δαλματία), η οποία τότε ανήκε στην ενιαία Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, τη Ρωμανία, ορισμένοι επιχειρούν σήμερα να τον παρουσιάσουν ως …Σλάβο Μακεδόνα. Χαρακτηριστικό είναι ένα πρόσφατο Επιστημονικό Συνέδριο Ιταλών και Σκοπιανών επιστημόνων σε συνεργασία με την Ιταλική Πρεσβεία στα Σκόπια. Στο Συνέδριο με τίτλο: Ημέρες Ιουστινιανού Α΄  (31 Οκτωβρίου- 2 Νοεμβρίου 2025) προβλήθηκε μεν το πολιτιστικό και νομοθετικό έργο του Ιουστινιανού, αλλά η κληρονομιά  του χαρακτηρίσθηκε ως η κοινή κληρονομιά Ιταλών και «Μακεδόνων»!

Τέτοιες ενέργειες δεν τιμούν την Ιστορία και την Επιστήμη. Είναι σαφώς προπαγανδιστικές. Στους φίλους Ιταλούς θυμίζουμε ότι η νομοθεσία του Ιουστινιανού δεν εγράφη μόνο στα λατινικά, αλλά και στα ελληνικά, όπως πχ οι περίφημες «Νεαραί». Στους δε βόρειους γείτονες θυμίζουμε ότι όταν γεννήθηκε ο  Ιουστινιανός  δεν υπήρχε η παραμικρή αναφορά στα ιστορικά κείμενα περί Μακεδόνων ως ξεχωριστού λαού. Είναι γνωστό ότι η εθνότητα αυτή δημιουργήθηκε με πολιτικά κριτήρια στα μέσα του 20ού αιώνος.

Ας μην αδιαφορούμε για τον Ελληνικό και Χριστιανικό Πολιτισμό της Ρωμανίας-Βυζαντίου. Ας μιλήσουμε στα παιδιά μας για το μεγαλείο της Αγίας Σοφίας, για τη συμβολή των Ορθοδόξων Βυζαντινών προγόνων μας στον παγκόσμιο πολιτισμό. Η πολιτιστική ταυτότητα του Βυζαντίου ήταν ελληνική και ταυτοχρόνως οικουμενική. Ας γνωρίσουμε καλύτερα την θαυμαστή υπερχιλιόχρονη Αυτοκρατορία που οικοδομήθηκε στα θεμέλια της Ορθόδοξης Παράδοσης και της διαχρονικής Ελληνικής Γλώσσας και Παιδείας.

Άρθρο στην ΠΕΙΡΑΪΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ, τεύχος Δεκεμβρίου 2025