Άρθρα

Σχολεία κλείνουν, τα παιδιά λιγοστεύουν, οι ειδικοί ζητούν αύξηση της στρατιωτικής θητείας. Το δημογραφικό πρόβλημα επηρεάζει πολλούς τομείς της ελληνικής κοινωνίας. Τι θα κάνουμε; Αρκούν μόνο τα οικονομικά κίνητρα;

Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι πρόκειται κυρίως για πρόβλημα αξιών. Υπάρχουν πλούσιοι που κάνουν ένα ή κανένα παιδί και από την άλλη πλευρά παρατηρούμε ζευγάρια με παραδοσιακές αρχές να έχουν πολλά παιδιά. Πολύτεκνοι στη χώρα μας δεν είναι εκείνοι που ευημερούν οικονομικά. Είναι άνδρες και γυναίκες που πιστεύουν στον Θεό, στην πατρίδα, στη χαρά της ανατροφής των παιδιών. Αποκτούν παιδιά επειδή κάπου πιστεύουν. Έχουν μέσα τους πνευματικά θεμέλια. Θεωρούν ευπρόσδεκτα τα οικονομικά κίνητρα, αλλά η απόφασή τους έχει κυρίως ηθικό υπόβαθρο.

Η γενιά που κέρδισε τους Βαλκανικούς Πολέμους του 1912-13 και μεγάλωσε την Ελλάδα ήταν μία γενιά που πίστευε στην παραδοσιακή οικογένεια και στην πολυτεκνία. Ήταν άνθρωποι που είχαν γαλουχηθεί, οι περισσότεροι, με σεβασμό στον Θεό και στην Ορθόδοξη παράδοσή μας, με τη Μεγάλη Ιδέα του Ελληνισμού, με την πεποίθηση ότι η σκληρή δουλειά θα βελτιώσει τη ζωή τους.

Ορισμένοι στην εποχή μας χλευάζουν τις παραδοσιακές αξίες. Λησμονούν ότι η διαχρονική συνέχεια του Ελληνισμού σε αυτές βασίσθηκε. Διαβάστε τον παιάνα των Σαλαμινομάχων να δείτε πώς νικήσαμε τους Πέρσες στη θρυλική ναυμαχία του 480  π.Χ. Ο παιάνας, όπως τον διέσωσε ο Αισχύλος, καλεί τους Έλληνες να ελευθερώσουν την πατρίδα, τις γυναίκες και τα παιδιά τους, τους ναούς των πατρώων θεών. Για τα ίδια ιδανικά κάνει λόγο ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος στους Έλληνες κατοίκους της Κωνσταντινούπολης μία ημέρα πριν από την Άλωση. Τους καλεί να αγωνισθούν για τον Θεό, για την πατρίδα, για τους οικείους και για τα αγαπημένα πρόσωπα. Τα ίδια ιδανικά θα διαβάσουμε και στα Απομνημονεύματα των Αγωνιστών του 1821.

Η παραδοσιακή οικογένεια, δηλαδή ο άνδρας και η γυναίκα που έχουν αρχές και αξίες, θα δώσουν λύση στο δημογραφικό. Η προβολή δήθεν μοντέρνων και «εναλλακτικών» μορφών συμβίωσης δεν έχει ρίζες στον ψυχισμό του λαού μας. Μιμήσεις λανθασμένων ξένων προτύπων δεν θα δώσουν λύσεις στις αγωνίες των νέων μας και προφανώς δεν θα βοηθήσουν στην επίλυση του δημογραφικού προβλήματος.

Λύση στο δημογραφικό προϋποθέτει ένα σχολείο που θα καλλιεργεί την ελληνορθόδοξη παιδεία, τον σεβασμό στον Θεό, στην ιστορία μας και στην κοινωνική αλληλεγγύη. Λύση στο δημογραφικό σημαίνει να προβάλλει η δημόσια τηλεόραση ένα – δύο καλογυρισμένα σήριαλ με πρωταγωνιστές πολύτεκνες οικογένειες. Λύση στο δημογραφικό σημαίνει να μην επηρεάζεται η κοινωνία μας  από θορυβώδεις μειοψηφίες.

Δεν παραβλέπω τη σημασία των πάσης φύσεως βοηθημάτων, επιδομάτων και οικονομικών-κοινωνικών διευκολύνσεων προς τα νέα ζευγάρια. Βεβαίως θα συντελέσουν στη λήψη των καταλλήλων αποφάσεων. Αλλά να μην αρκεσθούμε σε αυτά.

Να καλλιεργήσουμε τον υγιή και αφανάτιστο πατριωτισμό. Να δώσουμε ελπίδα στη νέα γενιά. Να γνωρίζουν γιατί αξίζει να μείνουν την Ελλάδα. Γιατί να πάρουν την απόφαση να αποκτήσουν παιδιά. Η νέα γενιά ζητά όραμα. Το όραμα αυτό θα το αντλήσουμε από τις αστείρευτες πηγές της διαχρονικής ιστορίας μας.

Για να γεμίσουν τα σχολεία, για να ενισχυθεί η Άμυνά μας, για να χαμογελάσει η Ελλάδα, ας προβληθεί με κάθε τρόπο η παραδοσιακή οικογένεια!

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ, 5.9.2026

Όλα γύρω μας είναι ρευστά και ευμετάβλητα. Ιδίως στον χώρο της Μέσης Ανατολής. Εκεί η Ελλάς και η Κύπρος είχαν και έχουν στραμμένη την προσοχή τους με έντονο ενδιαφέρον: Πρώτον, λόγω  γειτνιάσεως. Δεύτερον, λόγω διελεύσεως ενεργειακών αγωγών. Τρίτον, λόγω δραστηριοποιήσεως της Τουρκίας. Και τέταρτον, λόγω της παρουσίας τριών Πρεσβυγενών Πατριαρχείων και σημαντικών Ελληνορθοδόξων πληθυσμών και προσκυνημάτων.

Καταγράφω ορισμένες επισημάνσεις για τον νέο χάρτη που διαμορφώνεται:

Ο Ισραηλινός Πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου χαρακτήρισε τον Τούρκο Πρόεδρο Ερντογάν «αντισημίτη δικτάτορα που φυλακίζει τους αντιπάλους του και έχει κατακτήσει τη μισή Κύπρο». Αν προσθέσουμε και τις θεωρίες του νέου Οθωμανισμού και της Γαλάζιας Πατρίδας κατανοούμε ότι ο Ερντογάν προσεγγίζει επικινδύνως ρατσιστικές θεωρίες του Μεσοπολέμου που οδήγησαν την Ευρώπη σε αιματοκύλισμα.

Το Ισραήλ πραγματοποίησε προληπτικό βομβαρδισμό εναντίον τουρκικής αεροπορικής βάσης στη Συρία. Είναι πολύ πιθανόν να υπάρχει  μία μυστική συμφωνία μεταξύ του συριακού καθεστώτος του Αλ Σάρα και του Ισραήλ ώστε να μην εδραιωθεί περισσότερο η τουρκική επιρροή στη Συρία. Μάλιστα οι Δρούζοι της Συρίας ζητούν επισήμως τη στήριξη του Ισραήλ.

Η στενή συνεργασία Ελλάδος, Κύπρου και Ισραήλ πρέπει να συνεχισθεί. Είναι προφανές ότι ενοχλεί την Τουρκία, αλλά αυτό ακριβώς δείχνει ότι αυτή η συνεργασία είναι πολλαπλώς χρήσιμη. Ταυτοχρόνως η Ελλάς στηρίζει και πρέπει να συνεχίζει να στηρίζει το δικαίωμα των Παλαιστινίων για ίδρυση κράτους, αλλά με ηγεσία μετριοπαθή και όχι ελεγχόμενη από ακραίους ισλαμιστές.

Η Συμφωνία της Μέκκας μεταξύ Τουρκίας, Πακιστάν και Σαουδικής Αραβίας επηρεάζει σαφώς τους ελληνικούς σχεδιασμούς, αλλά δεν είναι αμιγώς στρατιωτική συμμαχία ούτε Σουνιτικό ΝΑΤΟ. Περισσότερο προέχει το οικονομικό και ενεργειακό συμφέρον των τριών χωρών. Η Ελλάς ας μην βιαστεί να αποσύρει την Πυροβολαρχία Patriot από τη φιλική μας Σαουδική Αραβία. Είμαστε πάροχοι ασφαλείας πέραν των συνόρων μας και αυτό αναβαθμίζει το κύρος μας. Εξ άλλου  οι ισλαμιστές της περιοχής απειλούν ελληνόκτητα πλοία. Ούτε είναι σωστό να παραχωρούμε έδαφος  όταν εμφανίζεται σε μία περιοχή η Τουρκία.

Ελλάς και Κύπρος έχουν πολλαπλό συμφέρον να καλλιεργήσουν την πολιτική, στρατιωτική, οικονομική και τεχνολογική συνεργασία με την Ινδία. Το Νέο Δελχί θορυβήθηκε όταν πέρσι, σε σύντομη συνοριακή ένοπλη διένεξη, είδε τουρκικά επιθετικά drones στα χέρια του Πακιστανικού στρατού. Παράλληλα, όμως, πρέπει να θυμόμαστε ότι η Ινδία θεωρεί συμφέρον της να διατηρεί μία καλή σχέση με το Ιράν.

Είναι προφανές ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις της Ελλάδος και της Κύπρου έχουν αρχίσει με δικά τους μέσα την κατασκευή drones και άλλων μη επανδρωμένων οπλικών συστημάτων. Χρειάζεται, όμως, και η ενίσχυση του ανθρωπίνου δυναμικού. Τα ελληνικά Επιτελεία καλό θα ήταν να μελετήσουν το ενδεχόμενο αύξησης της θητείας στους 15 μήνες. Το δημογραφικό πιέζει.

Είναι ανάγκη να ιδρυθεί στο ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών Παρατηρητήριο για τα Δικαιώματα των Ορθοδόξων Χριστιανών στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής. Να υπάρξει συντονισμός με τον αντίστοιχο φορέα του Κυπριακού ΥΠΕΞ στον τομέα αυτό. Καθώς περιμένουμε τα νεώτερα από το Αιγυπτιακό Δικαστήριο για τη Μονή Σινά, είναι απαραίτητο να δηλώνουμε με κάθε τρόπο την παρουσία μας στο πλευρό των Ορθοδόξων Χριστιανών της περιοχής.

Και να αξιοποιήσουμε την πολιτιστική διπλωματία για να αναδείξουμε την κληρονομιά του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην περιοχή.

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ, 29.8.2026

Στις 10 Αυγούστου έφυγε από τη ζωή ο φιλόσοφος και συγγραφέας Στέλιος Ράμφος. Τον είχα γνωρίσει και είχα ακούσει από κοντά τις απόψεις του για τον Ελληνισμό, την Ορθοδοξία, την πολιτική ζωή. Δεν συμφωνούσα σε όλα. Όμως κάθε συζήτηση και κάθε ανάγνωση βιβλίου του ήταν ένα ωφέλιμο πνευματικό γύμνασμα, είτε συμφωνούσες είτε διαφωνούσες.

Είχε ιδεολογικές μετακινήσεις και διαφοροποιήσεις κατά περιόδους. Αλλά δεν μπορεί κανείς να αμφισβητήσει ότι διάβαζε κλασικά κείμενα και παρέπεμπε σε πρωτογενείς πηγές. Είχε μελετήσει τους Αρχαίους Έλληνες κλασικούς, τους Πατέρες της Εκκλησίας, τη δυτική φιλοσοφία. Προέτρεπε να εκδίδονται  και να διαβάζονται οι πρωτογενείς πηγές του ελληνορθοδόξου πολιτισμού: Πλάτων, Αριστοτέλης, Καινή Διαθήκη, Μέγας Βασίλειος κ.ά.

Έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο περιεχόμενο της Παιδείας. Προσπάθησε να πείσει πολιτικούς και εκπαιδευτικούς για την ανάγκη να επανέλθουν τα Αρχαία Ελληνικά από το πρωτότυπο στο Γυμνάσιο, που είχαν καταργηθεί το 1976. Έβαλε το λιθαράκι του και τα Αρχαία επανήλθαν το 1990 με Πρόεδρο του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου τον Γ. Μπαμπινιώτη.

Ο Ράμφος διαφώνησε με τη θέσπιση του μονοτονικού συστήματος. Θυμίζω ότι το μονοτονικό ψηφίσθηκε από λίγους παρόντες βουλευτές μόνο του ΠΑΣΟΚ σε μία μεταμεσονύκτιο συνεδρίαση της Βουλής τον Ιανουάριο του 1982. Ήταν πρόταση του τότε Υπουργού Παιδείας Ελευθερίου Βερυβάκη χωρίς να ερωτηθούν οι φιλόλογοι και η Ακαδημία Αθηνών. Πιστεύω ότι ο Ράμφος είχε δίκιο. Υποτίθεται ότι η απλούστευση της ορθογραφίας θα έκανε τα παιδιά μας πιο ορθογραφημένα. Τελικά συνέβη το αντίθετο.

Γενικότερα το πρόβλημα αφορά την υποβάθμιση της Ανθρωπιστικής Παιδείας. Σε μία εποχή, κατά την οποία μία ταινία για την Οδύσσεια προκάλεσε αναζωπύρωση του διεθνούς ενδιαφέροντος για την Αρχαία Ελλάδα, εμείς περιορίζουμε τη διδασκαλία των Αρχαίων Ελληνικών για να εισαγάγουμε το Διεθνές Απολυτήριο (ΙΒ) στα Πρότυπα Δημόσια Λύκεια. Ας μην θυσιάσουμε τον γλωσσικό και νοηματικό πλούτο των κλασικών κειμένων στον βωμό ενός αγγλόφωνου προγράμματος. Ας βρούμε τρόπο παράλληλα με το ΙΒ να διδάσκονται τα Αρχαία Ελληνικά, αλλά και τα Θρησκευτικά και η Ελληνική Ιστορία.

Αξίζει επίσης να προβληματισθούμε από τις εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις άλλων χωρών. Στη Σουηδία το Δημοτικό Σχολείο επιστρέφει στο μολύβι και στο τετράδιο απομακρύνοντας τα τάμπλετ και τους υπολογιστές από τη σχολική τάξη. Συνειδητοποίησαν ότι καλύτερα αναπτύσσεται ο εγκέφαλος των μαθητών όταν γράφουν με το χέρι και με το μολύβι.

Εξ άλλου στη Γαλλία επανέρχεται η διόρθωση των ορθογραφικών λαθών στις εισαγωγικές εξετάσεις των Πανεπιστημίων, δηλαδή στο Εθνικό Απολυτήριο (Μπακαλωρεά) και μάλιστα σε όλα τα μαθήματα. Αυτό πρέπει να ισχύσει και στην Ελλάδα.

Σεβόμενος την αγάπη του εκλιπόντος φιλοσόφου για την Κλασική Παιδεία προτείνω να ιδρυθούν σε όλη την Ελλάδα 20 Πρότυπα Κλασικά Λύκεια, όπως υπάρχουν σε χώρες της Δυτικής Ευρώπης, τα οποία θα δίνουν έμφαση στα Αρχαία Ελληνικά, στα Βυζαντινά και στα Πατερικά κείμενα.

Εύχομαι ο Θεός να αναπαύσει την ψυχή του Στέλιου Ράμφου!

Άρθρο στην ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ, 12.8.2026

Η Οδύσσεια του Ομήρου είναι ένα κλασικό έπος και έχει υποστεί πολλές αναγνώσεις και ερμηνείες. Ο Κρίστοφερ Νόλαν δημιουργεί τη δική του μυθοπλασία και απλώς χρησιμοποιεί την Οδύσσεια ως πλαίσιο. Δεν είχε πρόθεση να σεβασθεί αυστηρά το πρωτότυπο. Και όντως αυθαιρετεί σε πολλά σημεία, όπως π.χ. στην παρουσίαση της Ωραίας Ελένης, η οποία κατά τον Όμηρο είχε λευκά χέρια, στην παράλειψη οποιασδήποτε αναφοράς στους Φαίακες και αλλού.

Υπάρχει, όμως, και μία «συντηρητική»  ανάγνωση της Οδύσσειας, αρκετά διαφορετική από την ανάγνωση του Νόλαν. Ο νόστος του Οδυσσέα για την πατρίδα, η επιθυμία του να ξαναδεί έστω και μία καμινάδα με καπνό από τα σπίτια της Ιθάκης, αποτελεί σαφές και πάντα επίκαιρο μήνυμα αγάπης προς την πατρίδα. Το πρωτότυπο κείμενο του Ομήρου είναι ένας ύμνος στην πατρίδα και στη νοσταλγία που νιώθει ο κάθε ξενιτεμένος.

Οι παραδοσιακές αξίες είναι εμφανείς στο Ομηρικό έπος. Η Πηνελόπη είναι πρότυπο πιστής συζύγου. Περιμένει υπομονετικά τον Οδυσσέα, ο οποίος απουσιάζει επί 20 χρόνια. Η αξία της οικογένειας αναδεικνύεται από τον Όμηρο, όπως και η αγάπη μεταξύ πατέρα και γιου, Οδυσσέα και Τηλέμαχου. Όποιος διαβάσει το ποίημα χωρίς παραμορφωτικούς φακούς θα δει ότι υποστηρίζονται οι παραδοσιακές αξίες των Ελλήνων. Φυσικά ο ποιητής τα τοποθετεί όλα στο πολιτιστικό πλαίσιο της εποχής του. Αλλά τα μηνύματα είναι ξεκάθαρα.

Η αποφυγή των Σειρήνων είναι ένα μήνυμα που συμβολίζει την αντίσταση σε προκλήσεις παντός είδους, οι οποίες μάς απομακρύνουν από τον στόχο μας. Η πρόσδεση του Οδυσσέα στο κατάρτι, για να μην παρασυρθεί, διδάσκει ότι μία ισχυρή προσωπικότητα αντιστέκεται στις προκλήσεις των Σειρήνων της κάθε εποχής.

Δεν είναι τυχαίο ότι και Χριστιανοί συγγραφείς και Πατέρες της Εκκλησίας, όπως ο Μέγας Βασίλειος, προτρέπουν τους νέους να διαβάσουν τον Όμηρο και να πάρουν μαθήματα αρετής, κυρίως από την Οδύσσεια. Επίσης είναι άξιο επισημάνσεως ότι τα Ομηρικά έπη, η Ιλιάδα και η Οδύσσεια, ήταν το κύριο μάθημα στοιχειώδους παιδείας στα σχολεία των Χριστιανών της Βυζαντινής περιόδου. Η Άννα η Κομνηνή στην Αλεξιάδα της, που γράφτηκε τον 12ο αιώνα μ.Χ., χρησιμοποιεί 66 αμετάφραστους στίχους από τον Όμηρο. Η κοινωνία της εποχής της είχε διδαχθεί Όμηρο από το πρωτότυπο.

Ας αξιοποιήσουμε, λοιπόν,  ως Έλληνες τα Ομηρικά έπη για μορφωτικούς και παιδαγωγικούς σκοπούς ώστε να συνδυάσουμε τις παραδοσιακές αξίες με τις ανάγκες της σύγχρονης κοινωνίας. Προτείνω, λοιπόν:

Παράλληλα με τη διδασκαλία των Ομηρικών επών από μετάφραση, που γίνεται στο Γυμνάσιο, να δίδεται σε μαθητές και εκπαιδευτικούς η δυνατότητα να προσεγγίσουν τα κείμενα μέσα από την ερμηνεία του Μεγάλου Βασιλείου και νεωτέρων συγγραφέων, όπως ο αείμνηστος Κωνσταντίνος Γανωτής. Να κατανοήσουν ότι δεν υπάρχει μόνο η ανάγνωση του Νόλαν, αλλά και η ερμηνεία εκείνη, η οποία αναδεικνύει τις παραδοσιακές αξίες, στις οποίες θεμελιώνεται η συνέχεια του Ελληνισμού.

Ο Όμηρος παραμένει επίκαιρος και οικουμενικός.

Άρθρο στην ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ, 29.7.2026

Ο Ιούλιος και ο Αύγουστος είναι οι μήνες που μάς θυμίζουν τον πρώτο και τον δεύτερο Αττίλα. Η Κύπρος από το 1974 είναι ημικατεχόμενη και οι συνέπειες της εισβολής είναι παντού ορατές. Νεκροί, αγνοούμενοι, γυναίκες που βιάσθηκαν, εκκλησίες που μετατράπηκαν σε σταύλους, εικόνες που πωλούνται σε δημοπρασίες. Και η σημαία του εισβολέως καθημερινά ορατή από τη Λευκωσία, σχηματισμένη με πέτρες στον Πενταδάκτυλο..

Το Κυπριακό είναι πρόβλημα εισβολής και κατοχής και όχι μία διακοινοτική διαμάχη. Οι Τούρκοι, με κεντροαριστερό Πρωθυπουργό (Μπουλέντ Ετσεβίτ), κατέλαβαν το 37% ενός κράτους – μέλους του ΟΗΕ, το οποίο σήμερα είναι πλέον και κράτος – μέλος της Ευρ. Ένωσης. Καμία λύση δεν νοείται χωρίς την αποχώρηση των κατοχικών στρατευμάτων. Ο Κυπριακός Ελληνισμός επέδειξε απαράμιλλη αντοχή και ικανότητα αναδημιουργίας. Αλλά η εμπειρία του παρελθόντος μάς κάνει επιφυλακτικούς.

Το 2002-2004 το Σχέδιο διάλυσης και όχι λύσης, το οποίο έφερε το όνομα του τότε Γενικού Γραμματέως του ΟΗΕ Κόφι Ανάν, προέβλεπε τη διάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας και τη δημιουργία ενός νομικού εκτρώματος, μη βιώσιμου και μη συμβατού προς το ευρωπαϊκό κεκτημένο. Το Σχέδιο ευτυχώς απορρίφθηκε με το Δημοψήφισμα του Απριλίου 2004 από τον Ελληνικό Κυπριακό λαό, μετά και από το συγκινητικό τηλεοπτικό μήνυμα του Προέδρου Τάσσου Παπαδόπουλου. Οι φωνές της δήθεν λογικής και διαλλακτικότητας μάς προειδοποιούσαν ότι η απόρριψη θα έκανε ζημιά στην Κύπρο. Διαψεύσθηκαν. Η Κυπριακή Δημοκρατία έγινε δεκτή στην Ε.Ε. λίγες ημέρες μετά το δημοψήφισμα. Προ ολίγων ημερών έληξε η επιτυχημένη εξάμηνη Προεδρία της στα ευρωπαϊκά όργανα (1 Ιανουαρίου- 30 Ιουνίου 2026).

Σε βρετανική εφημερίδα διέρρευσαν πληροφορίες για ένα νέο σχέδιο, το οποίο κομίζει η κ. Ολγκίν, εκπρόσωπος του Γ.Γ. του ΟΗΕ. Ο Κύπριος Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης διέψευσε το δημοσίευμα. Άποψή μου είναι ότι σκοπίμως αφήνουν κάποιοι (μάλλον βρετανικοί) κύκλοι να διαρρεύσουν πληροφορίες για ένα άκρως διχοτομικό και φιλοτουρκικό σχέδιο, ώστε να υποδεχθούμε με ανακούφιση το πραγματικό σχέδιο που θα έρθει: Δεν θα είναι απολύτως σύμφωνο με τις τουρκικές θέσεις, αλλά στην ουσία θα καταλύει την Κυπριακή Δημοκρατία.

Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ κ. Γκουτέρεζ προβλέπεται να επισκεφθεί την Κύπρο στις 27  Ιουλίου. Αναμένουμε τις δικές του σαφείς προτάσεις.

Πάντως η Λευκωσία και η Αθήνα οφείλουν να συνεχίσουν τη στενή συνεργασία τους σε όλους τους τομείς, όπως ήδη γίνεται με την παρουσία ελληνικών πλοίων και αεροσκαφών για την άμυνα της Μεγαλονήσου. Είναι συμβολικό το όνομα της φρεγάτας Νικηφόρος Φωκάς του Πολεμικού Ναυτικού της Ελλάδος, που αναλαμβάνει τώρα να προστατεύσει την Κύπρο. Ως Αυτοκράτωρ της Κωνσταντινουπόλεως ο Νικηφόρος Φωκάς έστειλε το έτος 965 βυζαντινό στρατό και ελευθέρωσε την Κύπρο από τους Άραβες.

Πρέπει να αξιοποιηθεί η συνεργασία Κύπρου και Ελλάδος με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ στο σχήμα 3+1 και η αμυντική συνεργασία της Κύπρου με τη Γαλλία.

Να καλλιεργείται το ελληνικό, πατριωτικό και δημοκρατικό φρόνημα στην Κύπρο μακρυά από ανιστόρητες προπαγάνδες. Οι Έλληνες Κύπριοι υπέστησαν την προπαγάνδα  ήδη από την περίοδο 1931- 1955, όταν οι Βρετανοί αποικιοκράτες τους έλεγαν: «Δεν είστε Έλληνες, αλλά Ελληνόφωνοι Φοίνικες και Ασσυροβαβυλώνιοι».

Να έχουμε πάντα κατά νου ότι η Τουρκία του Ερντογάν επιδιώκει λύση Συνομοσπονδίας, δηλαδή χαλαρής ένωσης δύο κρατών. Έτσι θα ελέγχει πλήρως τον Βορρά και μερικώς την υπόλοιπη Κύπρο.

20 Ιουλίου. ΔΕΝ ΞΕΧΝΩ!

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ, 18.7.2026

Έχω μπροστά μου και διαβάζω με συγκίνηση την Πατριαρχική και Συνοδική Εγκύκλιο του Οικουμενικού Πατριαρχείου της 27ης Μαρτίου 2026, η οποία εκδόθηκε με αφορμή τη συμπλήρωση 1400 ετών από την πρώτη «ορθοστάδην ψαλμώδηση» του Ακαθίστου Ύμνου το 626 μ.Χ.

Και τούτο διότι φέτος η Ορθόδοξη Εκκλησία εορτάζει μία ξεχωριστή επέτειο: Τη συμπλήρωση δεκατεσσάρων αιώνων από την πρώτη επίσημη ψαλμώδηση του Ακαθίστου Ύμνου στον Ναό της Παναγίας των Βλαχερνών, μετά τη σωτηρία της Κωνσταντινουπόλεως από την πολιορκία των Αβάρων και των Περσών. Με αφορμή την επέτειο αυτή το Οικουμενικό Πατριαρχείο εξέδωσε Πατριαρχική και Συνοδική Εγκύκλιο, η οποία υπενθυμίζει τη διαχρονική σημασία του γεγονότος για την εκκλησιαστική και πολιτιστική ιστορία του Γένους και της Οικουμενικής Ορθοδοξίας.

Στην Εγκύκλιο υπογραμμίζεται ότι ο Ακάθιστος Ύμνος αποτελεί «μνημείον του έλληνος λόγου και χρυσοπλοκώτατον τέχνημα θεοπνεύστου θεολογίας» της Ορθοδοξίας. Η επέτειος των 1400 ετών προσφέρει την ευκαιρία να αναδειχθεί η συμβολή του στη θεολογική σκέψη, τη λατρευτική ζωή και την εκκλησιαστική τέχνη της Ορθοδόξου Εκκλησίας, καθώς και η ευρύτερη επιρροή του στην παιδεία και στον πολιτισμό.

Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στο γεγονός ότι ο ύμνος δοξολογεί τον Ενανθρωπήσαντα Κύριο, αλλά  ταυτοχρόνως συνδέεται άρρηκτα με την ευγνωμοσύνη των κατοίκων της Βασιλεύουσας προς την Υπεραγία Θεοτόκο για τη διάσωση της Πόλης. Η Εγκύκλιος υπενθυμίζει ότι το 626 μ.Χ. ο λαός της Κωνσταντινουπόλεως συγκεντρώθηκε και προσευχήθηκε όρθιος στον Ναό των Βλαχερνών για να ευχαριστήσει την Παναγία, γεγονός από το οποίο προήλθε και η ονομασία «Ακάθιστος Ύμνος».

Στην Εγκύκλιο το Οικουμενικό Πατριαρχείο παρουσιάζει τον Ακάθιστο Ύμνο όχι μόνο ως ιστορικό μνημείο της βυζαντινής εποχής, αλλά και ως ζωντανή έκφραση της πνευματικής εμπειρίας της Εκκλησίας. Συμφώνως προς το μήνυμα του Πατριαρχείου, ο ύμνος εξακολουθεί να εμπνέει τους πιστούς και να μεταφέρει ένα διαχρονικό μήνυμα πίστεως, ελπίδας και εμπιστοσύνης στη Θεία Πρόνοια, ιδίως δε σε περιόδους δοκιμασιών και αβεβαιότητας. Έχει μεταφρασθεί σε πολλές γλώσσες και έχει εμπνεύσει ποιητές και αγιογράφους.

Το Πατριαρχείο μάς ενημερώνει ότι η προσφώνηση «Χαίρε» προς την Υπεραγία Θεοτόκο επαναλαμβάνεται 144 φορές  (δώδεκα φορές σε δώδεκα Οίκους) και τούτο συμβολίζει τις 144.000 των αγνών Αγίων της Αποκαλύψεως του Ιωάννου (Αποκ. ιδ΄, 1-5). Η Εγκύκλιος τονίζει ότι η εισαγωγή του Κοντακίου, το Προοίμιό του, ήταν αρχικά το γνωστό «Το προσταχθέν μυστικώς λαβών εν γνώσει», ενώ μετά το 626 μ.Χ. καθιερώθηκε ο εισαγωγικός ύμνος «Τη Υπερμάχω Στρατηγώ τα νικητήρια»

Εξ όσων γνωρίζω το ζήτημα της πατρότητας του Ακαθίστου Ύμνου παραμένει αντικείμενο επιστημονικής συζήτησης. Κατά καιρούς έχει αποδοθεί η σύνθεσή του στον Ρωμανό τον Μελωδό, στον Πατριάρχη Σέργιο Α΄  και σε άλλους.

Δηλαδή  ο πυρήνας του ύμνου είχε συντεθεί πριν από το 626 μ.Χ. ως θεολογικό και ποιητικό εγκώμιο της Θεοτόκου. Ωστόσο η σύνδεσή του με τη σωτηρία της Κωνσταντινουπόλεως και η λειτουργική χρήση του καθιερώθηκαν μετά τα γεγονότα της πολιορκίας.

Ας θυμηθούμε τα ιστορικά γεγονότα. Το έτος 626 ο Αυτοκράτωρ της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας/Ρωμανίας Ηράκλειος απουσίαζε από την Κωνσταντινούπολη εκστρατεύων κατά των Περσών, οι οποίοι είχαν καταλάβει τους Αγίους Τόπους και πήραν ως λάφυρο τον Τίμιο Σταυρό. Οι Πέρσες μαζί με συμμάχους (Αβάρους, Σλάβους και άλλους) επιχείρησαν  να αιφνιδιάσουν τους κατοίκους της Βασιλεύουσας με πολυάριθμο στρατό και στόλο. Η πρώτη εμφάνιση έγινε στα τέλη Ιουνίου και η στενή πολιορκία άρχισε στις 29 Ιουλίου από ξηρά και από θάλασσα. Αρχηγός των Περσών ήταν ο Σαρβαραζάς, ενώ  ηγέτες των Ελλήνων  ήταν ο Πατριάρχης Σέργιος μαζί τον υιό του Ηράκλειου, τον Κωνσταντίνο, και τον μάγιστρο Βώνο. Στις 7 Αυγούστου 626 μία μεγάλη θαλασσοταραχή βύθισε τα πλοία και τα μονόξυλα των πολιορκητών και την επόμενη ημέρα η πολιορκία είχε λυθεί.

Οι πολιορκημένοι Έλληνες Ορθόδοξοι (Ρωμαίοι ονομάζονταν οι υπήκοοι του πολυεθνικού κράτους, αλλά Έλληνες κατά πλειοψηφία ήσαν οι κάτοικοι της Πόλης) απέδωσαν τη σωτηρία τους σε θαύμα της Παναγίας. Άλλωστε από την εποχή του Μεγάλου Κωνσταντίνου η Παναγία η Οδηγήτρια ήταν η Πολιούχος της πρωτεύουσας της Ρωμανίας. Στον ναό της Παναγίας των Βλαχερνών  τελέσθηκε Αγρυπνία και εκεί ακούσθηκε για πρώτη φορα το Προοίμιον «Τη Υπερμάχω». Όλοι οι πιστοί ήσαν όρθιοι κατά την ψαλμώδηση των 24 Οίκων του Ακαθίστου Ύμνου. Όπως ξέρουμε κάθε Οίκος αρχίζει με ένα γράμμα του ελληνικού αλφαβήτου και δημιουργείται ακροστιχίδα.

Ο Αυτοκράτωρ Ηράκλειος ολοκλήρωσε με νίκη την εκστρατεία του. Παρέλαβε απο τους ηττημένους Πέρσες στρατηγούς τον Τίμιο Σταυρό και στις 21 Μαρτίου 630 τον επέστρεψε πανηγυρικά στα Ιεροσόλυμα. Οι Άβαροι διαλύθηκαν ως κράτος και ως στρατός. Έκτοτε ο Ελληνισμός υμνεί την Υπέρμαχο Στρατηγό «δι΄ ής εγείρονται τρόπαια», «δι΄ ής εχθροί καταπίπτουσιν». Οι αγώνες του Ελληνισμού μέχρι και το έπος του 1940 εμπνέονται από την Πίστη στην προστασία της Παναγίας.

Το Προοίμιον του Ακαθίστου Ύμνου, η απόδοση ευγνωμοσύνης στην Υπέρμαχο Στρατηγό για τη νίκη και τη λύτρωση από την εχθρική επιδρομή, υπήρξε ουσιαστικά  ο Εθνικός Ύμνος των Ελλήνων επί Βυζαντίου και Τουρκοκρατίας. Αλλά και σε νεώτερες περιόδους δοκιμασιών η καταφυγή στην Υπέρμαχο Στρατηγό έδινε θάρρος στο Γένος. Ο Γεώργιος Σεφέρης – ποιητής βραβευμένος το 1963 με Νόμπελ-  το 1941 υπηρετούσε στο Υπουργείο Εξωτερικών ως διπλωμάτης. Την ημέρα της Γερμανικής επίθεσης στην Ελλάδα, στις 6 Απριλίου 1941, είδε και άκουσε εντυπωσιασμένος ένα μεγάλο πλήθος στην οδό Σταδίου να ψάλλει τον ύμνο: «Τη Υπερμάχω Στρατηγώ».

Προσευχόμαστε υπέρ της ειρήνης του σύμπαντος κόσμου και παρακαλούμε την Παναγία να προστατεύει ως Υπέρμαχος Στρατηγός τον Ελληνισμό, την Οικουμενική Ορθοδοξία και όλους τους αδικουμένους και κινδυνεύοντες.

Άρθρο στην ΠΕΙΡΑΪΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ Ιουλίου-Αυγούστου 2026