Άρθρα

Βρέθηκα προσφάτως στο Διδυμότειχο για να μετάσχω ως ομιλητής στις εκδηλώσεις με τον τίτλο «Βατάτζεια» που διοργανώνει κάθε χρόνο η Ιερά Μητρόπολις Διδυμοτείχου, Ορεστιάδος και Σουφλίου. Ο Άγιος Ιωάννης Βατάτζης ήταν Βυζαντινός Αυτοκράτωρ με έδρα τη Νίκαια της Μικράς Ασίας και κυβέρνησε από το 1222 έως το 1254. Γεννήθηκε στο Διδυμότειχο και η μνήμη του τιμάται στις 4 Νοεμβρίου.

Στον Έβρο και γενικότερα στη Θράκη διαπιστώσει ο επισκέπτης ότι τα στηρίγματα του Ακριτικού Ελληνισμού είναι η Εκκλησία και οι Ένοπλες Δυνάμεις. Το είδαμε σε μία πολύ δύσκολη στιγμή, τον Φεβρουάριο-Μάρτιο του 2020, όταν ο Ερντογάν προσπάθησε να αποσταθεροποιήσει την πατρίδα μας  εργαλειοποιώντας χιλιάδες παράτυπους μετανάστες. Το βλέπουμε και τώρα σε πιο ήρεμες στιγμές. Δίπλα τους η Αστυνομία, οι εκπαιδευτικοί, ο απλός λαός.

Στη Θράκη εκφράζεται καθημερινά η διαχρονική παράδοση του Ελληνισμού. Μαχητικότητα για τη φύλαξη των συνόρων, εργατικότητα για την προκοπή της οικογένειας και της κοινωνίας, σεβασμός στη διαφορετική θρησκευτική ταυτότητα του μειονοτικού στοιχείου, αγώνας για την ανάδειξη των μνημείων του Ελληνισμού και της Ορθοδοξίας.

Χάρηκα όταν είδα  στελέχη του Στρατού και της Σχολής Αστυφυλάκων να παρίστανται σε λατρευτικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις της Εκκλησίας. Συγκινήθηκα όταν διαπίστωσα το ενδιαφέρον των κατοίκων για τα γράμματα και για την επιστημονική κατάρτιση των παιδιών τους. Προβληματίσθηκα όταν πληροφορήθηκα για τη συνεχή αγορά γης από αλλοδαπούς που εμφανίζονται ως πολίτες της Ευρ. Ένωσης. Και για πολλοστή φορά άκουσα την ανησυχία των Θρακιωτών, που είναι και ανησυχία όλων των Ελλήνων, για το δημογραφικό πρόβλημα.

Η Θράκη πρέπει  να υποστηριχθεί με κάθε τρόπο. Οι κάτοικοι της να αισθάνονται ότι βρίσκονται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος της Πολιτείας. Να παύσει η αντίληψη ότι ο Έβρος και τα σύνορα είναι τόπος δυσμενούς μετάθεσης. Να αξιοποιηθεί η παρουσία Πανεπιστημιακών σχολών και να δημιουργηθούν νέα Τμήματα στον Βόρειο Έβρο. Η Αλεξανδρούπολη δεν παρουσιάζει δημογραφική συρρίκνωση ως πόλη. Όμως οι Δήμοι Ορεστιάδος, Διδυμοτείχου και Σουφλίου είδαν τον πληθυσμό τους να μειώνεται κατά την τελευταία δεκαετία.

Η περιοχή του Έβρου μπορεί και πρέπει να αναδειχθεί ως ένα Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού με διεθνή ακτινοβολία. Φέρρες, Διδυμότειχο, Πύθιο, Ορμένιο και άλλες τοποθεσίες θυμίζουν την πολιτιστική ακτινοβολία του Ελληνορθοδόξου Βυζαντινού κράτους και τους αγώνες του εναντίον διαφόρων επιδρομέων. Η σύγχρονη Ελλάδα δεν αρκεί να προβάλλει μόνο την κλασική αρχαιότητα. Το Βυζάντιο/Ρωμανία είναι ο πατέρας μας. Η αρχαιότητα είναι ο παππούς μας. Ας βοηθήσουμε τη Θράκη και τους Ακρίτες μας να αναδείξουν αυτή τη σημαντική κληρονομιά που έχει πολλά μηνύματα να δώσει στη σύγχρονη Ευρώπη, όπως έχουν επισημάνει ο Σερ Στίβεν Ράνσιμαν, η Ελένη Αρβελέρ και άλλοι.

Θαυμάζω τον πατριωτισμό των Θρακιωτών που φυλάσσουν τα σύνορα. Ταυτόχρονα εντυπωσιάζομαι από τον συμβολισμό της Παναγίας της Κοσμοσώτειρας (σώζει όλο τον κόσμο) στις Φέρρες. Ελληνισμός μαχόμενος, αλλά  και οικουμενικός.

Άρθρο στην ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ, 4.11.2026

Ο Ελληνισμός έχει καταγραφεί στην παγκόσμια ιστορία για τα ΟΧΙ του. Η Επέτειος της 28ης Οκτωβρίου 1940 μας δίνει επίκαιρα μηνύματα:

1. Η πίστη στην Υπέρμαχο Στρατηγό ως οδοδείκτης της πορείας του Έθνους. Ο λαός μας είχε προσβληθεί από τον τορπιλλισμό της ΕΛΛΗΣ από το ιταλικό υποβρύχιο ΝΤΕΛΦΙΝΟ στις 15 Αυγούστου 1940 στην Τήνο. Οι στρατιώτες μας είχαν στο αντίσκηνό τους και μέσα στην τσέπη τους την εικόνα της Παναγίας. Ο Γιάννης Τσαρούχης, ο Στρατής Μυριβήλης και άλλοι αυτόπτες μάρτυρες και γνωστοί λόγιοι ή δημοσιογράφοι το καταγράφουν. Η Υπέρμαχος Στρατηγός βοήθησε τους Έλληνες στα βουνά της Βορείου Ηπείρου, όχι διότι μεροληπτεί, αλλά διότι είχαμε δίκαιο. Ήμασταν οι αμυνόμενοι.
2. Τα ΟΧΙ του Ελληνισμού. Το ΟΧΙ της 28ης Οκτωβρίου 1940 έρχεται να προστεθεί σε μία σειρά αντιστοίχων απαντήσεων του Ελληνισμού.  Θυμίζω το «Μολών Λαβέ» του Λεωνίδα, την απάντηση του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου στον Μωάμεθ τον Πορθητή, την άρνηση παραδόσεως των Μεσολογγιτών και την Έξοδο του 1826, τον ηρωικό αγώνα των Ελλήνων Κυπρίων του 1955-59 που είπαν ΟΧΙ στις δόλιες υποσχέσεις της Βρετανικής αποικιοκρατίας. Τα ΟΧΙ πρέπει να συνεχισθούν απέναντι σε πολυποίκιλους κινδύνους εδαφικής κατάκτησης ή πολιτιστικής αλλοτρίωσης.
3. Η ανάγκη για συνεχή εγρήγορση και αμυντική προετοιμασία. Το καθεστώς του Ιωάννου Μεταξά δεν ήταν δημοκρατικό, αλλά κατά γενική ομολογία κατόρθωσε να οργανώσει επιτυχώς την άμυνα της χώρας, να επιστρατεύσει χωρίς τυμπανοκρουσία διάφορες κλάσεις εφέδρων, να οχυρώσει τα βόρεια σύνορά μας με τη γραμμή οχυρών όπως το Ρούπελ, το Λίσσε και άλλα.
4. Ας μην λησμονούμε τον Ελληνισμό της Βορείου Ηπείρου. Οι γυναίκες της ταλαίπωρης, αλλά και πανάρχαιας, ελληνικής γης μετέφεραν στην πλάτη τα εφόδια του Στρατού μας. Οι κάτοικοι των πόλεων υποδέχθηκαν τους Έλληνες φαντάρους με εκατοντάδες ελληνικές σημαίες, όπως πχ στο Αργυρόκαστρο και στην Κορυτσά. Στα χρόνια του σκληρού κομμουνιστικού καθεστώτος (1945-1991) οι  Βορειοηπειρώτες άναβαν –  κρυφά από κάθε αδιάκριτο μάτι – τα καντήλια στους τάφους των πεσόντων στρατιωτών μας.  Ας στηρίξουμε και σήμερα με κάθε νόμιμο και δημοκρατικό μέσο τον Ελληνισμό της Αλβανίας, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι υπερήφανοι Βλαχόφωνοι Έλληνες.
5. Η οικονομική διπλωματία συχνά αποτυγχάνει. Πριν από την ιταλο-γερμανική επίθεση η Ελλάς είχε άριστες εμπορικές σχέσεις με τη Γερμανία δια της μεθόδου του συμψηφισμού (κλήριγκ). Δηλαδή παίρναμε βαρειά μηχανήματα και στέλναμε σταφίδες και καπνά αντί χρημάτων. Οι συναλλαγές μας με τη Βρετανία και τη Γαλλία ήσαν πολύ περιορισμένες. Και όμως όταν ήρθε η ώρα για τη μεγάλη απόφαση η Ελλάς τάχθηκε  στο πλευρό των Αγγλογάλλων και όχι με τον Άξονα Ιταλίας-Γερμανίας. Όπως εξήγησε ο Πρωθυπουργός Ιωάννης Μεταξάς στους αρχισυντάκτες των αθηναϊκών εφημερίδων, στις 30 Οκτωβρίου 1940,  η Ελλάς είναι χώρα νησιωτική και παραθαλάσσια άρα τα συμφέροντά της συνδέονται με τις ναυτικές δυνάμεις, όπως ήταν τότε η Βρετανία.

Άρθρο στην ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ 27.10.2026

Ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο βρέθηκε στην Αθήνα για την έκτη συνάντηση του Στρατηγικού Διαλόγου. Μίλησε για ενεργειακά, αμυντικά και άλλα διμερή θέματα. Επιλέγω να μείνω περισσότερο στην ομιλία του στην Πνύκα, η οποία περιείχε έναν ύμνο στον διαχρονικό Ελληνικό Πολιτισμό, μία έκθεση των σύγχρονων αξιών της συντηρητικής σκέψης και ορισμένες επισημάνσεις που συνδέονται με την πολιτική της Κυβέρνησης Τραμπ.

Θεωρώ θετική την αντίληψή του για τη συνέχεια του Ελληνισμού, όπως φάνηκε από τις αναφορές του στην Αρχαία Αθήνα και στην Ελληνική Επανάσταση του 1821. Τόνισε τα τρία θεμέλια του δυτικού πολιτισμού, δηλαδή την αρχαία ελληνική φιλοσοφία, τη Ρώμη και τη Χριστιανική διδασκαλία, τα οποία δεν αποτελούν απλώς μία δική του επινόηση. Εκφράζουν μία γενική παραδοχή που γίνεται από σοβαρούς μελετητές της Ιστορίας. Τα έχουν αναγνωρίσει ως θεμέλια  ο Γάλλος ποιητής Πώλ Βαλερύ, ο Άγγλος Νομπελίστας Τόμας Έλιοτ, οι Νεοέλληνες διανοητές Παναγιώτης Κανελλόπουλος, Ελένη Γλύκατζη- Αρβελέρ και άλλοι. Αυτοί που διαφωνούν είναι οι σύγχρονοι αποδομητές της κλασικής παιδείας, οι οποίοι γκρεμίζουν τις αξίες που οικοδόμησαν την Ευρώπη χωρίς, όμως, να αντιπροτείνουν κάποια άλλα σταθερά θεμέλια.

Η αναφορά του Ρούμπιο στο εθνικό συμφέρον επίσης αποτελεί μία κλασική αξία, η οποία βασίζεται στον Θουκυδίδη. Σε όλες τις στρατιωτικές σχολές της Ευρώπης και των ΗΠΑ ο Θουκυδίδης και η ανάλυσή του για τον Πελοποννησιακό Πόλεμο αποτελούν υποχρεωτικό ανάγνωσμα. Ακόμη και Κινέζοι ηγέτες όταν συναντούν τον Πρόεδρο των ΗΠΑ αναφέρονται τον Θουκυδίδη. Αν κάποιοι στην Ελλάδα τον αγνοούν ή τον υποτιμούν δεν ευθύνεται ο Ρούμπιο. Η ρεαλιστική σχολή των Διεθνών Σχέσεων αξιοποιεί τα διδάγματα του Αλιμούσιου ιστορικού και μάς συνιστά να είμαστε πάντοτε έτοιμοι διπλωματικά και αμυντικά για κάθε ενδεχόμενη απειλή.

Προφανώς ενόχλησαν την εγχώρια «προοδευτική» διανόηση οι αναφορές του Ρούμπιο στην επιδίωξη της αριστείας ως παραδοσιακής ελληνικής αρετής. Από τον Όμηρο μαθαίνουμε ότι αξίζει το: Αιέν αριστεύειν και υπείροχον έμμεναι άλλων. Στη νεώτερη Ελλάδα εμφανίσθηκε Υπουργός Παιδείας του ΣΥΡΙΖΑ που δήλωσε ότι η αριστεία είναι ρετσινιά!. Ευτυχώς ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ συμφωνεί με τον Όμηρο και όχι με τον  πρώην Υπουργό Παιδείας.

Υπογραμμίζω με ενδιαφέρον τις αναφορές του Μάρκο Ρούμπιο στον Χριστιανισμό. Αναδεικνύουν μία προσωπική του κοσμοθεωρία, αλλά και την αντίθεσή του με την woke ατζέντα, την οποία προσπαθούν να επιβάλουν ορισμένοι Πανεπιστημιακοί στις ΗΠΑ. Αξιοπρόσεκτη είναι και η αναφορά του στους μάρτυρες του Χριστιανισμού, οι οποίοι δεν απαρνήθηκαν την πίστη τους. Θα μπορούσε πάντως να συμβουλευθεί και κάποιον Ορθόδοξο Θεολόγο πριν έλθει στην Αθήνα, διότι η ομιλία του περιείχε αναφορές σε Χριστιανικούς ναούς της Δυτικής Ευρώπης παραλείποντας την Αγία Σοφία και γενικότερα την ελληνορθόδοξη παράδοση του Βυζαντίου.

Η  αντίθεση του Ρούμπιο στη μαζική μετανάστευση ευθυγραμμίζεται με την πολιτική του Τραμπ, αλλά και με την πολιτική των περισσοτέρων ευρωπαϊκών κυβερνήσεων. Επισημαίνω την αναφορά του στους ήρωες του Άλαμο, οι οποίοι πολέμησαν λίγοι έναντι πολλών το 1836 στο Τέξας. Ουδείς επέζησε μετά την τελική επίθεση του Μεξικανικού στρατού. Η αναφορά μάλλον σχετίζεται με την ανέγερση τείχους στα σύνορα ΗΠΑ- Μεξικού για την αποτροπή  μαζικής εισόδου παράτυπων μεταναστών.

Άρθρο στην ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ, 11.10.2026

Η ανακοίνωση για την επιστροφή των κλεμμένων κειμηλίων των Ιερών Μονών Τιμίου Προδρόμου Σερρών και Παναγίας Εικοσιφοινίσσης (της Μητροπόλεως Δράμας) καταδεικνύει το καλό κλίμα που επικρατεί στις ελληνοβουλγαρικές σχέσεις. Τα κειμήλια αυτά βρέθηκαν παρανόμως στη Βουλγαρία μετά από λεηλασίες του βουλγαρικού στρατού το 1917 κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Πρέπει πάντως να απαιτήσουμε την επιστροφή και των υπολοίπων  θησαυρών της Μονής Εικοσιφοινίσσης και των Μονών της Ξάνθης που δεν περιλαμβάνονται στη συγκεκριμένη συμφωνία.

Το αντάλλαγμα, το οποίο θα δώσει η Ελλάς, είναι τα οστά του Βουλγάρου Τσάρου Σαμουήλ. Ήταν ο μεγάλος αντίπαλος που τελικά ηττήθηκε από τον Βασίλειο Β΄ τον Μακεδόνα, δηλαδή από τον Βυζαντινό Αυτοκράτορα που έμεινε στην ιστορία ως Βουλγαροκτόνος. Ο Σαμουήλ πέθανε το 1014 από τη θλίψη του μετά τη νίκη των Βυζαντινών στη μάχη του Κλειδίου. Τα οστά είχαν ταφεί στη Μικρή Πρέσπα, στο νησάκι του Αγίου Αχιλλίου.

Η επίσημη ανακοίνωση της ελληνοβουλγαρικής ανταλλαγής προκάλεσε την αντίδραση των ιστορικών στα Σκόπια, όπως  γράφει η ιστοσελίδα Mkd.mk. Είναι γνωστό ότι από τον Αύγουστο του 2017 λειτουργεί άνευ αξιόλογων αποτελεσμάτων μία Μεικτή Επιστημονική Επιτροπή Βουλγάρων και Σκοπιανών ιστορικών. Ένα από τα αγκάθια στη συζήτηση είναι η εθνικότητα του Τσάρου Σαμουήλ. Οι Σκοπιανοί τον θεωρούν «Μακεδόνα». Στη Βουλγαρία δεν έχουν αμφιβολίες για τη  βουλγαρική συνείδησή του.

Όπως σημειώνει το σκοπιανό δημοσίευμα, ο Τσάρος Σαμουήλ ήταν ένας μεσαιωνικός «Μακεδόνας» ηγεμόνας. Είναι ένα από τα ιστορικά πρόσωπα, τα οποία καλούνται να αποκηρύξουν οι πολιτικοί και οι επιστήμονες των Σκοπίων ώστε να λάβουν την έγκριση της Σόφιας  για την ενταξιακή πορεία προς την ΕΕ. Το δημοσίευμα θεωρεί την παράδοση των οστών ως μία συνωμοσία της Ελλάδος και της Βουλγαρίας κατά των Σκοπίων.

Θυμίζω ότι στις 19.7.2022, με τη μεσολάβηση της Γαλλίας, τα Σκόπια άρχισαν να συζητούν τους δύο κύριους  βουλγαρικούς όρους για να αποσυρθεί το Βέτο που έθεσε η Σόφια. Ο πρώτος όρος ήταν να κάνουν μια δήλωση για την προέλευση της γλώσσας τους. Κατέθεσαν επίσημη δήλωση ότι η σημερινή γλώσσα τους δημιουργήθηκε (ουσιαστικά κατασκευάσθηκε) το 1945, δηλαδή επί κομμουνιστικού καθεστώτος του Τίτο, και ότι προέρχεται μόνο από διαλέκτους που ομιλούνται εντός των ορίων του σημερινού κράτους. Άρα παραδέχονται ότι η γλώσσα τους  δεν έχει δεσμούς με γλωσσικά ιδιώματα που ομιλούν ολιγάριθμοι κάτοικοι της Βορείου Ελλάδος.

Η δεύτερη δέσμευση, η οποία δεν έχει εκπληρωθεί, είναι η τροποποίηση του Συντάγματος των Σκοπίων ούτως ώστε να αναγράφει τους Βουλγάρους ως συνιστώσα εθνότητα του κράτους μαζί με τους «Μακεδόνες», τους Αλβανούς κ.ά. Η τροποποίηση απαιτεί τα 2/3 του συνόλου των βουλευτών, πράγμα αδύνατον λόγω της αρνήσεως του κυβερνώντος κόμματος.

Κατά την ψηφοφορία του Ιουνίου 2025 στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την ευρωπαϊκή πορεία των Σκοπίων η βουλγαρική επιμονή είχε ενδιαφέροντα αποτελέσματα που μας αφορούν.

Συγκεκριμένα η Ολομέλεια των Ευρωβουλευτών στο Στρασβούργο  υπερψήφισε την έκθεση του Αυστριακού εισηγητή Waitz για την πορεία προόδου των Σκοπίων με ψήφους   461 υπέρ, 121 κατά και 107 αποχές.

Κατόπιν  προτάσεως του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, των Σοσιαλιστών και των Φιλελευθέρων αφαιρέθηκαν από το τελικό κείμενο οι αναφορές σε «μακεδονική γλώσσα και ταυτότητα». Η διαμάχη συνεχίζεται.

Άρθρο στην ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ 4.10.2026

Η Ελληνική Επανάσταση ενοχλεί τον Ερντογάν και την ιδεολογία του νέου Οθωμανισμού. Το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών σε αναρτήσεις του ασχολείται με την Άλωση της Τριπολιτσάς τον Σεπτέμβριο του 1821. Το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών αντέδρασε σωστά. Χρειάζεται, όμως, μία εντονότερη προβολή των γεγονότων προς κάθε κατεύθυνση για να μην μένουν αναπάντητες οι διαστρεβλώσεις των Τούρκων.

Προτείνω, λοιπόν:

Να συνεχίσουμε να χρησιμοποιούμε τον ορθό όρο Τουρκοκρατία και να μην τον αντικαθιστούμε με τον όρο: Οθωμανική Περίοδος ή Οθωμανική Διοίκηση. Ήταν μία περίοδος σκληρής καταπίεσης, σφαγών, εξισλαμισμών και άλλων βιαιοτήτων. Η προσπάθεια εξωραϊσμού των τουρκικών εγκλημάτων πρέπει να σταματήσει. Δυστυχώς ορισμένοι Νεοέλληνες επιχειρούν να παρουσιάσουν την Τουρκοκρατία σαν μία δήθεν ειρηνική συνύπαρξη θρησκευτικών κοινοτήτων. Όμως ξένοι περιηγητές κατέγραψαν την καταπίεση των Χριστιανών με πολύ αυστηρούς χαρακτηρισμούς.

Να γνωρίσουμε πρώτα εμείς και να προβάλουμε διεθνώς την απήχηση που είχαν στην Ευρώπη οι σφαγές  Ελλήνων από Τούρκους  που έγιναν στη διάρκεια της Ελληνικής Επαναστάσεως. Ο Ευγένιος Ντελακρουά ζωγράφισε τη σφαγή της Χίου. Ο Βίκτωρ Ουγκώ έγραψε ποίημα για τον Εθνομάρτυρα Επίσκοπο Ρωγών Ιωσήφ, ο οποίος μαρτύρησε κατά την Έξοδο του Μεσολογγίου. Υπάρχουν τα κείμενα, οι πίνακες, τα δημοσιεύματα. Να τα αξιοποιήσουμε καταλλήλως.

Να μεταφράσουμε σε πολλές γλώσσες και να αποστείλουμε στις ξένες πρεσβείες την επιστολή του Ιωάννη Καποδίστρια προς τον Άγγλο Υφυπουργό Εξωτερικών Ουίλμοτ Όρτον της 3.10.1827. Εκεί, μεταξύ άλλων, του εξηγεί ότι τα σύνορα του νέου Ελληνικού Κράτους πρέπει να περιλαμβάνουν τις περιοχές όπου ο Ελληνισμός υπέστη ολοκαυτώματα κάτω από το μαχαίρι των Τούρκων κατά τη διάρκεια της Επαναστάσεως. Τα όρια της Ελλάδος πρέπει να περιλάβουν τις Κυδωνίες (Αϊβαλί), τη Χίο, τα Ψαρά, την Κύπρο, την Κρήτη, το Μεσολόγγι, τους τόπους των μεγαλυτέρων σφαγών, γράφει ο Καποδίστριας, καθώς έρχεται από τη Γενεύη στην Ελλάδα για να αναλάβει τα καθήκοντα του Κυβερνήτη.

Να αναδείξουμε και τα νεώτερα … κατορθώματα των γειτόνων μας της περιόδου 1914-1923. Χωρίς εκδικητικότητα. Με επίγνωση των γεγονότων και με σεβασμό στα θύματα της Γενοκτονίας που υπέστησαν οι Έλληνες Ορθόδοξοι της Ανατολικής Θράκης, της Μικράς Ασίας και του Πόντου. Να ζητήσουμε να αναγνωρισθεί διεθνώς η Γενοκτονία του Ελληνισμού της Ανατολής.

Να αναδείξουμε και την πολιτισμική Γενοκτονία. Την καταστροφή και αλλοίωση θρησκευτικών, αρχαιολογικών και άλλων ιστορικών μνημείων του Ελληνισμού σε όλα τα εδάφη, στα οποία σήμερα ασκεί έλεγχο η Τουρκία. Να θυμίσουμε τη σύληση ναών και την αρπαγή χριστιανικών εικόνων από την Κατεχόμενη Κύπρο. Επί αιώνες όλες οι μορφές του τουρκικού εθνικισμού προσπαθούν να ξεριζώσουν τη διαχρονική ελληνική παρουσία. Τα αρχαία, βυζαντινά και νεώτερα μνημεία μιλούν από μόνα τους. Η ιστορική μνήμη δεν διαγράφεται με σφαγές και καταστροφές. «Και οι λίθοι κεκράξονται».

Να μην αφήσουμε να ξεχαστεί η μετατροπή ιερών χωρών της Ορθοδοξίας σε ισλαμικά τεμένη. Αγία Σοφία Κωνσταντινουπόλεως, Αγία Σοφία της Νίκαιας, Μονή της Χώρας και άλλα. Να στηρίξουμε την προσπάθεια της Διακοινοβουλευτικής Συνέλευσης Ορθοδοξίας υπέρ της Αγίας Σοφίας και τον αγώνα της Εκκλησίας της Κύπρου για την επιστροφή εικόνων και ψηφιδωτών που άρπαξαν οι Τούρκοι κατά την εισβολή του 1974.

Τα ιστορικά γεγονότα απαντούν στον Ερντογάν.

Άρθρο στην ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ, 27.9.2026

Η διαχείριση του μεταναστευτικού διαμορφώνει νέο πολιτικό τοπίο στην Ευρώπη. Πολλοί προβλέπουν ότι η παραδοσιακή αντίθεση μεταξύ Δεξιάς και Αριστεράς θα αντικατασταθεί σταδιακά από το δίπολο: Ταυτότητα ή πολυπολιτισμικότητα.

Καταγράφω γεγονότα και τάσεις:

Στη Γερμανία η Εναλλακτική για τη Γερμανία προβάλλει ακραίες αντιδημοκρατικές απόψεις και συγκρούεται με τις θεσμοθετημένες Χριστιανικές κοινότητες. Ανεβάζει τα ποσοστά της επενδύοντας, μεταξύ άλλων, στα λάθη προηγουμένων κυβερνήσεων στη διαχείριση του μεταναστευτικού.

Στην Ισπανία ο Σοσιαλιστής Πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ αιφνιδιάσθηκε από την εισβολή χιλιάδων Αφρικανών στα ισπανικά εδάφη της Βόρειας Αφρικής (Θέουτα). 22 κυβερνήσεις της Ευρ. Ένωσης τον κατηγόρησαν ότι με αφελείς νομοθεσίες κατά κάποιο «ενθάρρυνε»  την εισβολή.

Στη Σουηδία η απερχόμενη κεντροδεξιά κυβέρνηση κατέβασε στρατιωτικές μονάδες στους δρόμους για να αντιμετωπίσει τις συμμορίες που σχηματίζονται κυρίως από μετανάστες.

Στη Δανία το Σοσιαλιστικό Κόμμα της Μέτε Φρεντέρικσεν επιτυγχάνει συνεχείς πρωτιές στις εκλογές επειδή υιοθέτησε πολύ αυστηρά μέτρα στο μεταναστευτικό.

Και στις δύο προαναφερθείσες σκανδιναβικές χώρες τα κυβερνώντα κόμματα παραδέχθηκαν ότι απέτυχε η προσπάθεια ένταξης των περισσοτέρων μεταναστών στην κοινωνία. Το πρόβλημα δημιουργούν κυρίως οι ακραίες ισλαμιστικές τάσεις και ομάδες.

Στην Ιταλία η Πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι ανακοίνωσε ότι θα θεσπίσει ανώτατο όριο αλλοδαπών μαθητών σε κάθε τάξη, ώστε οι Ιταλοί μαθητές να μην αισθάνονται μειονότητα.

Η Ελλάδα μαζί με άλλες ευρωπαϊκές χώρες αναζητεί χώρο σε αφρικανικά κράτη για να αποστέλλονται όσοι δεν λαμβάνουν άσυλο.

Το αίτημα κάθε ευρωπαϊκού λαού να διαφυλάξει σύνορα, κυριαρχία κι εθνική ταυτότητα είναι σεβαστό. Οι εντόπιοι πληθυσμοί δικαιούνται να αισθάνονται ασφαλείς στη χώρα τους.  Οι πολυπολιτισμικές ουτοπίες δεν δίνουν λύσεις. Οι λύσεις θα δοθούν μόνον αν συνδυασθεί ο σεβασμός στην ταυτότητα με τον σεβασμό στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

Μεταξύ των ακροτήτων της AfD και των ακροτήτων της αχαλίνωτης πολυπολιτισμικότητας πρέπει να αναζητηθεί η μέση λύση. Η λύση αυτή απαιτεί να ξαναθυμηθούμε τα θεμέλια του Ευρωπαϊκού πολιτισμού, όπως τα περιγράφουν ο Πώλ Βαλερύ, ο Τόμας Έλλιοτ, ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, η Ελένη Αρβελέρ: Αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία, Βυζαντινορωμαϊκό Δίκαιο, Χριστιανική διδασκαλία, Δημοκρατία.

Πολλές αυταπάτες γκρεμίσθηκαν κατά τις τελευταίες δεκαετίες. Ούτε ήλθε η αταξική κοινωνία των μαρξιστών, ούτε η μεταεθνική εποχή των παγκοσμιοποιητών, ούτε τα σύνορα καταργήθηκαν, ούτε έπαυσαν οι άνθρωποι να πιστεύουν στον Θεό. Το τέλος της Ιστορίας που προέβλεψε ο Φράνσις Φουκουγιάμα δεν ήλθε. Ο ίδιος μάλιστα στο πιο πρόσφατο βιβλίο του παραδέχεται ότι η επιβίωση της εθνικής, θρησκευτικής και πολιτιστικής ταυτότητας κάθε λαού θα ωφελήσει την Ανθρωπότητα και τη Δημοκρατία.

Μεταξύ ακραίου εθνικισμού και αποτυχημένων διεθνισμών η Ευρώπη καλείται να βρει την ισορροπία. Να συνθέσει  ταυτότητα, χριστιανικές ρίζες, ανθρώπινα δικαιώματα, ασφάλεια. Στην προσπάθεια αυτή η Ορθοδοξία και ο διαχρονικός ελληνικός πολιτισμός μπορούν και πρέπει να δώσουν πρότυπα και διδάγματα.

Οι επιτυχημένες συνθέσεις δίνουν πάντα απάντηση στις προκλήσεις των πάσης φύσεως άκρων.

Άρθρο στην ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ, 23.9.2026

Σχολεία κλείνουν, τα παιδιά λιγοστεύουν, οι ειδικοί ζητούν αύξηση της στρατιωτικής θητείας. Το δημογραφικό πρόβλημα επηρεάζει πολλούς τομείς της ελληνικής κοινωνίας. Τι θα κάνουμε; Αρκούν μόνο τα οικονομικά κίνητρα;

Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι πρόκειται κυρίως για πρόβλημα αξιών. Υπάρχουν πλούσιοι που κάνουν ένα ή κανένα παιδί και από την άλλη πλευρά παρατηρούμε ζευγάρια με παραδοσιακές αρχές να έχουν πολλά παιδιά. Πολύτεκνοι στη χώρα μας δεν είναι εκείνοι που ευημερούν οικονομικά. Είναι άνδρες και γυναίκες που πιστεύουν στον Θεό, στην πατρίδα, στη χαρά της ανατροφής των παιδιών. Αποκτούν παιδιά επειδή κάπου πιστεύουν. Έχουν μέσα τους πνευματικά θεμέλια. Θεωρούν ευπρόσδεκτα τα οικονομικά κίνητρα, αλλά η απόφασή τους έχει κυρίως ηθικό υπόβαθρο.

Η γενιά που κέρδισε τους Βαλκανικούς Πολέμους του 1912-13 και μεγάλωσε την Ελλάδα ήταν μία γενιά που πίστευε στην παραδοσιακή οικογένεια και στην πολυτεκνία. Ήταν άνθρωποι που είχαν γαλουχηθεί, οι περισσότεροι, με σεβασμό στον Θεό και στην Ορθόδοξη παράδοσή μας, με τη Μεγάλη Ιδέα του Ελληνισμού, με την πεποίθηση ότι η σκληρή δουλειά θα βελτιώσει τη ζωή τους.

Ορισμένοι στην εποχή μας χλευάζουν τις παραδοσιακές αξίες. Λησμονούν ότι η διαχρονική συνέχεια του Ελληνισμού σε αυτές βασίσθηκε. Διαβάστε τον παιάνα των Σαλαμινομάχων να δείτε πώς νικήσαμε τους Πέρσες στη θρυλική ναυμαχία του 480  π.Χ. Ο παιάνας, όπως τον διέσωσε ο Αισχύλος, καλεί τους Έλληνες να ελευθερώσουν την πατρίδα, τις γυναίκες και τα παιδιά τους, τους ναούς των πατρώων θεών. Για τα ίδια ιδανικά κάνει λόγο ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος στους Έλληνες κατοίκους της Κωνσταντινούπολης μία ημέρα πριν από την Άλωση. Τους καλεί να αγωνισθούν για τον Θεό, για την πατρίδα, για τους οικείους και για τα αγαπημένα πρόσωπα. Τα ίδια ιδανικά θα διαβάσουμε και στα Απομνημονεύματα των Αγωνιστών του 1821.

Η παραδοσιακή οικογένεια, δηλαδή ο άνδρας και η γυναίκα που έχουν αρχές και αξίες, θα δώσουν λύση στο δημογραφικό. Η προβολή δήθεν μοντέρνων και «εναλλακτικών» μορφών συμβίωσης δεν έχει ρίζες στον ψυχισμό του λαού μας. Μιμήσεις λανθασμένων ξένων προτύπων δεν θα δώσουν λύσεις στις αγωνίες των νέων μας και προφανώς δεν θα βοηθήσουν στην επίλυση του δημογραφικού προβλήματος.

Λύση στο δημογραφικό προϋποθέτει ένα σχολείο που θα καλλιεργεί την ελληνορθόδοξη παιδεία, τον σεβασμό στον Θεό, στην ιστορία μας και στην κοινωνική αλληλεγγύη. Λύση στο δημογραφικό σημαίνει να προβάλλει η δημόσια τηλεόραση ένα – δύο καλογυρισμένα σήριαλ με πρωταγωνιστές πολύτεκνες οικογένειες. Λύση στο δημογραφικό σημαίνει να μην επηρεάζεται η κοινωνία μας  από θορυβώδεις μειοψηφίες.

Δεν παραβλέπω τη σημασία των πάσης φύσεως βοηθημάτων, επιδομάτων και οικονομικών-κοινωνικών διευκολύνσεων προς τα νέα ζευγάρια. Βεβαίως θα συντελέσουν στη λήψη των καταλλήλων αποφάσεων. Αλλά να μην αρκεσθούμε σε αυτά.

Να καλλιεργήσουμε τον υγιή και αφανάτιστο πατριωτισμό. Να δώσουμε ελπίδα στη νέα γενιά. Να γνωρίζουν γιατί αξίζει να μείνουν την Ελλάδα. Γιατί να πάρουν την απόφαση να αποκτήσουν παιδιά. Η νέα γενιά ζητά όραμα. Το όραμα αυτό θα το αντλήσουμε από τις αστείρευτες πηγές της διαχρονικής ιστορίας μας.

Για να γεμίσουν τα σχολεία, για να ενισχυθεί η Άμυνά μας, για να χαμογελάσει η Ελλάδα, ας προβληθεί με κάθε τρόπο η παραδοσιακή οικογένεια!

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ, 5.9.2026