Άρθρα

Δεν συμφωνώ με την άποψη ότι οι θρησκευτικές πεποιθήσεις των πολιτικών προσώπων αποτελούν ιδιωτική τους υπόθεση. Ιδιαιτέρως για μια χώρα όπως η Ελλάδα, η οποία απελευθερώθηκε και ιδρύθηκε από αγωνιστές που πρόβαλλαν και τιμούσαν την ορθόδοξη χριστιανική τους πίστη και παράδοση. Και για έναν λαό όπως ο ελληνικός, ο οποίος αναγνωρίζει με πολλούς τρόπους την Ορθοδοξία ως συστατικό στοιχείο της εθνικής ταυτότητάς του.

Πρέπει ο ψηφοφόρος να γνωρίζει «σε τι Θεό πιστεύει» και αν πιστεύει ο α ή ο β πολιτικός ηγέτης, διότι αυτές οι πεποιθήσεις επηρεάζουν μία σειρά πολιτικών αποφάσεων. Νομοθετήματα σχετικά με την παιδεία, την οικογένεια, τη μισθοδοσία του κλήρου, την πολιτιστική συνέχειά μας και άλλα θέματα ψηφίζονται ή καταψηφίζονται με κριτήριο -συν τοις άλλοις- τη στάση των πολιτικών απέναντι στον Θεό και στην Εκκλησία.

Ανέκαθεν ο Ελληνισμός θεωρούσε βασικό κριτήριο επιλογής αρχόντων τον σεβασμό στην πατροπαράδοτη θρησκεία. Ο Αριστοτέλης στο έργο του «Αθηναίων Πολιτεία» (Κεφ. LV) γράφει ότι στην αθηναϊκή δημοκρατία, την οποία σήμερα όλοι θαυμάζουμε, η Βουλή και το δικαστήριο επέλεγαν τους εννέα άρχοντες (υπουργοί) με τις εξής ερωτήσεις: Αν οι γονείς τους κατάγονται από την Αθήνα, αν οι ίδιοι λατρεύουν τους πατρώους θεούς και σε ποιους ναούς, αν υπηρέτησαν την πατρίδα ως στρατιώτες, αν σέβονται τους γονείς τους και αν πληρώνουν τους φόρους. Μάλιστα οι υποψήφιοι καλούνταν να προσκομίσουν μάρτυρες ότι ασκούν τα θρησκευτικά τους καθήκοντα.

Στη δημοκρατική Γαλλία, παρά τον πλήρη χωρισμό θρησκευτικού και δημόσιου τομέα, οι υποψήφιοι για την προεδρία δηλώνουν συχνά τα θρησκευτικά πιστεύω τους και τις απόψεις τους για τη θρησκευτική αγωγή των νέων. Κατά τις προεδρικές εκλογές του 2007 ο δεξιός Σαρκοζί, ο κεντρώος Μπαϊρού, η σοσιαλίστρια Σεγκολέν Ρουαγιάλ και η κομμουνίστρια Μαρί Ζορζ Μπιφέ εξήγησαν στην εφημερίδα «Le Figaro» τις απόψεις τους. Με έκπληξη μάθαμε ότι όλοι τους είχαν αποφοιτήσει από ιδιωτικά σχολεία ρωμαιοκαθολικών αδελφοτήτων. Μάλιστα όλοι τόνισαν ότι τους έκανε καλό η διδασκαλία του χριστιανικού θρησκευτικού μαθήματος.

Αλλά και σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ενώσεως θυμούμαι τον πρόεδρο της Κομισιόν Ζακ Ντελόρ να δηλώνει ότι ασκεί κάθε Κυριακή τα καθήκοντά του ως πιστός καθολικός.

Σέβομαι τον άθεο, αλλά δεν τον ψηφίζω.

Οι περισσότεροι αναλυτές στην Ευρώπη και την Αμερική προβλέπουν ότι κατά τις επικείμενες εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα παρουσιάσουν εντυπωσιακή άνοδο τα εθνικιστικά, εξτρεμιστικά και αντιευρωπαϊκά κινήματα. Θεωρώ χρήσιμο να καταγράψουμε τις κυριότερες ομάδες που εντάσσονται σ’ αυτήν την κατηγορία και να ανιχνεύσουμε για ποιους λόγους προσελκύουν ψήφους.

Στη χώρα μας επί δεκαετίες η άρνηση των θετικών στοιχείων της πρώην ΕΟΚ και νυν Ευρ. Ενωσης (Ε.Ε.) προερχόταν κυρίως από το ΚΚΕ. Αντιθέτως, στην υπόλοιπη Ευρώπη του 2014 η αμφισβήτηση προέρχεται από μία ετερόκλητη ομάδα κινημάτων και τάσεων, που μάλλον ανήκουν στο δεξιότερο φάσμα, αν και αυτές οι κατηγοριοποιήσεις (δεξιά – αριστερά) αρχίζουν να χάνουν την παλιά σημασία τους. Βλέπω τρεις διακριτές ομάδες:

Κινήματα που επηρεάζονται από αντικοινοβουλευτικές ιδεολογίες του Μεσοπολέμου, όπως η Χρυσή Αυγή και το ουγγρικό JOBIK. Κανείς στη Ευρώπη δεν επιθυμεί συνεργασία μαζί τους λόγω των ακραίων απόψεών τους.
Κινήματα όπως το Εθνικό Μέτωπο της Μαρίν Λεπέν στη Γαλλία, που απέβαλαν την αντισημιτική και αντικοινοβουλευτική ρητορεία του παρελθόντος και επικεντρώνονται στην αντίθεσή τους προς το Ισλάμ και στην προβολή των αρνητικών συνεπειών της λαθρομετανάστευσης. Προσφάτως η κυρία Λεπέν δήλωσε ότι εύχεται τη διάλυση της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Μετά τις ευρωεκλογές θα επιχειρήσει να σχηματίσει ισχυρή ομάδα στο Ευρωκοινοβούλιο μαζί με το αντίστοιχο κόμμα της Ολλανδίας και άλλους εταίρους.

Οι αντιευρωπαίοι του Νάιτζελ Φάρατζ στη Βρετανία. Διαφέρουν από την προηγούμενη ομάδα, διότι είναι περισσότερο νεοφιλελεύθεροι και οπαδοί των ιδιωτικοποιήσεων, ενώ η Λεπέν και οι Ευρωπαίοι εταίροι της κλίνουν μάλλον προς τη μεγαλύτερη συμμετοχή του κράτους στην οικονομία. Ο Φάρατζ προβλέπεται να έχει πολύ υψηλά ποσοστά, δεδομένης και της παραδοσιακής αντιπάθειας των Βρετανών προς την ομοσπονδιακή ιδέα της Ευρώπης. Με απλά λόγια, οι Βρετανοί θέλουν μόνο μία οικονομική ένωση και αρνούνται να υποτάξουν την εθνική κυριαρχία τους σε ένα υπερκράτος των Βρυξελλών.

Υπάρχουν, φυσικά, και Ευρωπαίοι ψηφοφόροι που θα ψηφίσουν άλλες πολιτικές ομάδες, αλλά στις δημοσκοπήσεις δηλώνουν απογοητευμένοι από το ευρωπαϊκό εγχείρημα. Συντελούσης της οικονομικής κρίσης, που ανέδειξε και τον σκληρό ρυθμιστικό και άκομψα παρεμβατικό ρόλο της Γερμανίας, πιστεύω ότι η Ευρώπη έχασε τον προσανατολισμό της σε τρεις τομείς:

Α) Η ιδέα της απώλειας της εθνικής κυριαρχίας φοβίζει και ενοχλεί. Κατά καιρούς ακούστηκαν υπερβολές για κατάργηση των εθνικών ύμνων και σημαιών στο όνομα μίας κοινής ευρωπαϊκής ταυτότητας. Με την ισχύουσα σήμερα Συνθήκη της Λισαβόνας άρχισε να επιστρέφει ο σεβασμός προς την εθνική ταυτότητα και την κυριαρχία των κρατών. Ναι, βεβαίως, η συμμετοχή μας στην Ενωση προϋποθέτει την εκούσια παραχώρηση ενός μέρους της κυριαρχίας μας. Ομως η λεγόμενη εμβάθυνση της Ενωσης δεν πρέπει να απειλήσει περισσότερο τα εθνικά κράτη. Μεταξύ υπερκράτους που τρομάζει και διαλύσεως της Ε.Ε., που θα είναι βλαπτική για τα εθνικά μας συμφέροντα, προτείνω τη λύση που πρότεινε και ο Ζακ Ντελόρ. Ο πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ζήτησε μία χαλαρή ομοσπονδία εθνικών κρατών. Αν δεν ξεκαθαριστεί αυτό, ο ακραίος ευρωσκεπτικισμός θα αυξάνεται.

Β) Η Ευρώπη δεν μπόρεσε να εξελιχθεί σε έναν ισχυρό πόλο τεχνολογικής, δημογραφικής και στρατιωτικής ισχύος, που θα σταθεί με αξιώσεις απέναντι στις παλιές και νέες υπερδυνάμεις. Δημογραφικά γηράσκει, πολιτιστικά αποχριστιανοποιείται, αμυντικά αναζητεί τον ρόλο της ή βομβαρδίζει τη Μεγάλη Παρασκευή τους Σέρβους, τεχνολογικά μένει πίσω συγκριτικά με τις ανερχόμενες δυνάμεις

Γ) Η Ευρώπη υπήρξε ο χώρος της καλλιέργειας πνευματικών αναζητήσεων και της δημιουργικής συνάντησης ελληνικού πνεύματος και χριστιανικής διδασκαλίας. Σήμερα τα περισσότερα κόμματα συζητούν μόνο για οικονομικά ζητήματα και δεν προβάλλουν ιδέες και αξίες. Αυτή θα μπορούσε να είναι η συμβολή του Ελληνισμού στην Ευρώπη!

Στην εποχή της πολλαπλής οικονομικής και πνευματικής κρίσης άλλοι Έλληνες αναζητούν τις ρίζες και τις αξίες που μας κράτησαν όρθιους επί αιώνες και άλλοι τις χλευάζουν. Όμως το δέντρο αυτό αντέχει επί χιλιετίες. Γιατί οι ρίζες είναι γερές.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα των ελληνικών αντιφάσεων είναι ο τρόπος που διάλεξαν δύο άνθρωποι με σημαίνοντα ρόλο για να εορτάσουν τα Θεοφάνεια. Ο πρώτος, ο Μητροπολίτης Χίου, Ψαρών και Οινουσσών κ. Μάρκος πήγε στα ηρωικά, αλλά σχεδόν εγκαταλελειμμένα, Ψαρά και τέλεσε εκεί με τους λίγους κατοίκους τον Αγιασμό των Υδάτων. Αψήφησε τις καιρικές συνθήκες και βρέθηκε στο νησί των μπουρλοτιέρηδων, των πυρπολητών του 1821. Για να ρίξει τον Σταυρό, να παρακαλέσει τον Θεό και τον Άγιο Νικόλαο υπέρ όλων των Ελλήνων ναυτικών που ταξιδεύουν και για να θυμίσει σε όλους μας την ευσέβεια των παλαιών πυρπολητών.
«Κωνσταντή, ετοιμάσου να πεθάνεις», είπε στον εαυτό του ο Κανάρης όταν ξεκινούσε για να ανατινάξει την ναυαρχίδα του καρά Αλή στη Χίο. Στο εκκλησάκι των Ψαρών γονάτισε μπροστά στην Παναγία και προσευχήθηκε. Η Μεγαλόχαρη έκανε πολλές φορές το θαύμα της στην πολυτάραχη ζωή του Κανάρη. Τον βοήθησε να διαφύγει με το μικροσκοπικό βαρκάκι του μετά την επιτυχία στη Χίο, τον ανέδειξε στα γεράματα Οικουμενικό Πρωθυπουργό της Ελλάδος. Τέτοιοι άνθρωποι μάς ελευθέρωσαν. Με ευλάβεια, με ελληνορθόδοξες ρίζες, με τον πατριωτισμό που είχαν διδαχθεί από τη μάνα τους και από τον καλόγερο στα κρυφά ή φανερά σχολειά.

Τη μνήμη όλων αυτών των αγωνιστών, που πυρπολούσαν τις ψυχές των Ελλήνων και όχι μόνο τον τουρκικό στόλο, αμαύρωσε και προσέβαλε ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ που επιχείρησε να διακωμωδήσει τη Θεία Κοινωνία. Πρωτίστως, βέβαια, προσέβαλε την Πίστη της συντριπτικής πλειοψηφίας των Ορθοδόξων και κακοποίησε τα παραδοσιακά μας έθιμα. Αντί να κυβερνώμεθα από ανθρώπους με την ευσέβεια των Ψαριανών μπουρλοτιέρηδων θα φθάσουμε να κυβερνηθούμε από κόμματα που περιλαμβάνουν τέτοιους ανθρώπους;
Κάποιος θα πρέπει να θυμίσει στον εν λόγω βουλευτή ότι τα έθιμα αυτά προέρχονται από τους Αρχαίους Έλληνες, οι οποίοι εσέβοντο υπερβολικά τη Θεία Δύναμη, όπως διαβάζουμε στα έπη του Ομήρου και στον όρκο των Αθηναίων Εφήβων. Η θρησκευτικότητα είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη συνέχεια του Ελληνισμού.

Ουκρανία στις σλαβικές γλώσσες σημαίνει χώρα των συνόρων. Συγγενική είναι και η ονομασία της περιοχής Κράϊνα της πρώην Γιουγκοσλαβίας. Όταν κυβερνούσαν οι Τσάροι πασών των Ρωσιών η σημερινή Ουκρανία λεγόταν Μικρή Ρωσία. Σήμερα βρίσκεται στο προσκήνιο λόγω του εσωτερικού διχασμού και των συνεχών διαδηλώσεων. Φαίνεται ότι οι μισοί περίπου Ουκρανοί μαζί με την αντιπολίτευση επιθυμούν την ένταξη της χώρας τους στην Ευρ. Ένωση και οι άλλοι μισοί, υποστηρικτές της Κυβερνήσεως, είναι αντίθετοι λόγω φιλορωσικών αισθημάτων.

Χώρα των συνόρων, λοιπόν. Μεταξύ Ορθοδόξου σλαβικού κόσμου και του πολιτισμού της Ρωμαιοκαθολικής και Προτεσταντικής Δύσης. Εκεί για πρώτη φορά δοκιμάσθηκε από την Ρώμη η Ουνία ως μέθοδος προσελκύσεως Ορθοδόξων πληθυσμών στον Παπισμό. Ως χώρα των ανυπότακτων Κοζάκων τιμωρήθηκε σκληρά από τον Κομμουνιστή δικτάτορα Λένιν και εκατομμύρια Ουκρανοί αγρότες πέθαναν από την πείνα εξ αιτίας της Νέας Οικονομικής Πολιτικής (γνωστής με τα αρχικά ΝΕΠ) των Μπολσεβίκων. Διχάσθηκε οδυνηρά κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο όταν αρκετοί από τους φιλοπαπικούς Ουνίτες πολέμησαν στο πλευρό των Γερμανών εισβολέων. Σύνορο και σήμερα, στο οποίο τέμνονται, συναντώνται και συγκρούονται η αμερικανική, η γερμανική και η ρωσική ζώνη επιρροής.

Οι ιστορικές και θρησκευτικές καταβολές επηρεάζουν και τα πολιτικά ρεύματα. Δεν είναι τυχαίο ότι το φιλοευρωπαϊκό ρεύμα ευδοκιμεί κυρίως στους πληθυσμούς της δυτικής Ουκρανίας, σε περιοχές που βρέθηκαν κατά καιρούς υπό την επιρροή του δυτικού πολιτισμού. Ενώ οι ανατολικοί Ουκρανοί στρέφονται περισσότερο προς τη Ρωσία με την οποία οι θρησκευτικοί και γλωσσικοί δεσμοί είναι ισχυροί. Αποτελεί μήλον της έριδος λόγω του ορυκτού πλούτου, της διελεύσεως αγωγών και των λιμανιών στον Εύξεινο Πόντο. Ο σκληροπυρηνικός Αμερικανός διεθνολόγος Έντουαρντ Λούτβακ λίγο μετά την πτώση του Κομμουνισμού διεκήρυττε σε συνέδρια Στρατηγικών Ινστιτούτων ότι η Δύση πρέπει οπωσδήποτε να αποσπάσει την Ουκρανία από τη ρωσική σφαίρα επιρροής.

Οι φιλοευρωπαϊστές διαδηλωτές γκρέμισαν, όπως είδαμε, το άγαλμα του Λένιν. Πήραν εκδίκηση για τον θάνατο από πείνα των αγροτών προγόνων τους; Ή ήθελαν να δείξουν ότι ο Κομμουνισμός και τα σύμβολά του πέθαναν και δεν πρόκειται να αναστηθούν; Όποιο κι αν είναι το μήνυμα καλό είναι να το αποκρυπτογραφήσουν τα στελέχη του ΚΚΕ και του ΣΥΡΙΖΑ, που θαυμάζουν ακόμη τον Λένιν!

Ἑορτάζουμε τήν Ἐλευθερία μας. Καί ἐνισχύουμε τή μνήμη τοῦ λαοῦ μας. Αὐτή τή μνήμη, τήν ὁποία ὁ Ἐλύτης στό Ἄξιόν Ἐστι, τό ποίημα πού ἀφιερώνει στήν Ἀντίσταση καί στήν Κατοχή τοῦ 1941-44, τήν βλέπει ριζωμένη στήν Πίνδο καί στόν Ἄθωνα, στό Ἅγιον Ὄρος. Ξαναδιαβάζω τούς στίχους τοῦ σπουδαίου Νομπελίστα μας: «Μνήμη τοῦ λαοῦ μου, σέ λένε Πίνδο καί σέ λένε Ἄθω». Ἡ Ἐλευθερία δέν ἀποκτᾶται ὅταν δέν ἔχεις ἱστορική μνήμη. Ἡ Ἐλευθερία δέν κερδίζεται ὅταν χάνεις τήν ταυτότητά σου καί καταντᾶς ἄμορφος χυλός. Οἱ ἀγωνιστές πού πολέμησαν πάνω στήν Πίνδο το 1940-41 εἶχαν συνείδηση, εἶχαν ταυτότητα, εἶχαν μνήμη. Ὁ Ἄθως συμβολίζει τήν Ὀρθόδοξη παράδοσή μας. Ἡ Πίνδος τό ἀγωνιστικό, τό ἀντιστασιακό πνεῦμα τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ἡ Παναγία, ἡ Ἀρχόντισσα τοῦ Ἄθω, ἐνέπνεε τούς μαχητές τῆς Πίνδου. Ὁ εὔζωνος τῆς Πίνδου καί ὁ μοναχός τοῦ Ἁγίου Ὄρους ἔχουν τήν ἴδια ἀναφορά: Στήν Παναγία, τήν Ὑπέρμαχο Στρατηγό.

Ἐλευθερία καί μνήμη του λαοῦ μου, σέ λένε Πίνδο καί σέ λένε Ἄθω. Ὀ ποιητής διδάσκει καί διδάσκεται. Μελετᾶ τήν Ἱστορία τοῦ Γένους και διαπιστώνει ὅτι τὀ ἀγωνιστικό καί ἀντιστασιακό πνεῦμα τοῦ ἀρχαίου Ἑλληνισμοῦ ἐνισχύθηκε καί ἀναβαπτίσθηκε ὅταν διαδόθηκε σ’αὐτόν τόν τόπο τό Εὑαγγέλιο τῆς Ἀληθείας, τό μήνυμα τῆς Σωτηρίας. «Εὔδαιμον τό ἐλεύθερον, ἐλεύθερον δέ τό εὔψυχον» ἐπισημαίνει ὁ Θουκυδίδης. Εἶναι εὐτυχισμένοι ὅσοι εἶναι ἐλεύθεροι, ἀλλά γιά νά ἀποκτήσουν τήν ἐλευθερία τους ἀπαιτεῖται γενναιότητα, εὐψυχία, θάρρος. Συμφωνεῖ μέ τόν δικό του τρόπο ὁ Ἀνδρέας Κάλβος: «Θέλει ἀρετήν καί τόλμην ἡ Ἐλευθερία». Πρόδρομος τοῦ Ἐλύτη ἀναδεικνύεται ὁ Διονύσιος Σολωμός. Συνδέει τήν Ὀρθόδοξη Πίστη μέ τούς ἀγῶνες γιά τήν Ἐλευθερία. Χαρακτηριστικοί εἶναι μερικοί στίχοι του ἀπό τόν Ὕμνον εἰς τήν Ἐλευθερίαν:

Σοὖρθε ἐμπρός λαμποκοπῶντας
ἡ θρησκεία μέ τόν Σταυρό
καί τό δάχτυλο κινῶντας
πού ἀνεῖ (ἀνοίγει) τόν οὐρανό…

Ὁ Ἕλληνας σήμερα χρειάζεται αὐτή τή μνήμη, τήν ριζωμένη στήν Πίνδο καί στόν Ἄθω. Χρειάζεται πνευματικά ἐφόδια γιά νά ξεπεράσει τή σύγχρονη κρίση, πού δέν εἶναι μόνον οἰκονομική, εἶναι πρωτίστως πνευματική. Στά δύσκολα χρόνια, στίς ζοφερές περιόδους τῆς Ἱστορίας μας, μᾶς κράτησαν ὄρθιους οἱ ἀειθαλεῖς καί ἀειφόροι ρίζες τῆς ἑλληνορθόδοξης ἰδιοπροσωπίας μας. Μέ τήν Πίστη μας, τή γλῶσσα μας, τόν κοινοτικό μας βίο, τίς παραδόσεις μας, τήν ἀλληλεγγύη καί τό φιλότιμο, τόν ὑγιῆ καί ἀφανάτιστο πατριωτισμό, μέ τήν ἀγάπη στά γράμματα, μέ ὅλα αὐτά ἀντέξαμε. Πέρασε αὐτός ὁ λαός καταιγίδες, ταλαιπωρίες, δουλεῖες, εἰσβολές καί ἐπιβουλές. Ἀλλά ἄντεξε και ἔμεινε μέ τό κεφάλι ψηλά. Ἔβγαλε Νεομάρτυρες, ἥρωες καί ἀγωνιστές. Ἔδωσε μάχες σέ ὅλα τά πεδία. Μέ αἷμα καί μέ δάκρυα ξανακέρδιζε τήν Ἐλευθερία του, ἔστω και ἄν τήν ἔχανε γιά μικρό ἤ μεγάλο διάστημα.

Τό ΟΧΙ τοῦ 1940 συμβολίζει καί ἀποδεικνύει τή συνέχεια τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ἡ μαγιά τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἡ διαχρονική του πνευματική πανοπλία, ἀποκρυσταλλώνεται στό ἀγωνιστικό πνεῦμα, στήν ἀγάπη γιά τήν Ἐλευθερία, στήν ἀντίθεση σέ πάσης φύσεως ὑποδουλώσεις. Τό ΟΧΙ τοῦ 1940 δέν εἶναι ἀποκομμένο ἀπό τά συνεχῆ ΟΧΙ τῆς Ἑλληνικῆς Διάρκειας. Τό ΟΧΙ τοῦ 1940 πηγάζει ἀπό τόν παιᾶνα τῶν Σαλαμινομάχων πού μᾶς διέσωσε ὁ Αἰσχύλος. Τότε πού οἱ Ἕλληνες ἔσωζαν τόν τόπο τους, ἀλλά καί τήν Εὐρώπη, ἀπό τήν ἀσιατική πλημμυρίδα ἀγωνιζόμενοι ὑπέρ τῆς πατρίδος, ὑπέρ τῶν θρησκευτικῶν καθιδρυμάτων, ὑπέρ τῶν συγγενῶν, ὑπέρ τῶν τάφων τῶν προγόνων. Τό ΟΧΙ τοῦ 1940 ἐμπνέεται ἀπό τόν ὅρκο τῶν Ἀθηναίων ἐφήβων, οἱ ὁποῖοι ἐδεσμεύοντο ὅτι θά ἀγωνισθοῦν εἴτε μόνοι εἴτε μαζί μέ πολλούς ἄλλους γιά νά μήν παραδώσουν τήν πατρίδα μικρότερη απ’ ὅ,τι τήν παρέλαβαν. Ἀρδεύεται ἀπό τό ΜΟΛΩΝ ΛΑΒΕ τοῦ Λεωνίδα καί τῶν τριακοσίων Σπαρτιατῶν πού ἔμειναν ὄρθιοι ἄν καί ἤξεραν πώς οἱ Μῆδοι θά διαβοῦν. Ἐμβαπτίζεται στήν Χριστιανική πίστη καί στά κείμενα τῶν Πατέρων τῆς Ὀρθοδοξίας, οἱ ὁποῖοι διά στόματος Μεγάλου Βασιλείου μᾶς διδάσκουν τήν φιλοπατρία: «Τήν ἐνεγκοῦσαν καί θρέψασαν πατρίδα ἴσα γονεῦσι τιμᾶν». Τό ΟΧΙ τοῦ 1940 τροφοδοτεῖται πνευματικά ἀπό τά τελευταῖα λόγια τοῦ Κωνσταντίνου Παλαιολόγου πρός τούς ὀλιγάριθμους ὑπερασπιστές τῆς Βασιλεύουσας καί ἀπό τήν ἀπάντησή του πρός τόν Μωάμεθ τόν Πορθητή: «Πάντες αὐτοπροαιρέτως ἀποθανοῦμεν καί οὐ φεισόμεθα τῆς ζωῆς ἡμῶν». Παίρνει φωτεινά παραδείγματα ἀπό τούς κλεφταρματολούς τῆς Τουρκοκρατίας, ἀπό τήν πνευματική ἀντίσταση τῶν κληρικῶν καί τῶν λογάδων τοῦ Γένους καί ἀποκτᾶ ὀσμήν εὐωδίας πνευματικῆς ἀπό τήν στολή ἀφθαρσίας τῶν Νεομαρτύρων.

Τό ΟΧΙ τοῦ 1940 τρέφεται ἀπό τήν αὐτοθυσία τῶν Μακεδονομάχων καί δυναμώνει ἀκόμη περισσότερο γονατίζοντας μπροστά στήν λάρνακα τοῦ Γρηγορίου τοῦ Ε΄ καί στό ἄταφο λείψανο τοῦ κατακρεουργηθέντος Χρυσοστόμου Σμύρνης. Αὐτή ἡ θαυμαστή σειρά τῶν ΟΧΙ δέν σταμάτησε το 1940. Τό ἀκούσαμε νά βγαίνει μέσα ἀπό τήν Πανεθνική Ἀντίσταση κατά τῶν κατακτητῶν τοῦ 1941-44. Τό ξανακούσαμε ἀπό τούς ἀδελφούς μας τῆς Κύπρου τό 1955, ὅταν οἱ ἔφηβοι καί οἱ μαθήτριες πρωτοστάτησαν στόν ἀγῶνα κατά τῆς ἀποικιοκρατίας καί ὑπέρ τῆς Αὐτοδιαθέσεως. Ἡ συνέχεια, ἡ διαχρονία, ἡ ἱστορική πορεία τοῦ Ἑλληνισμοῦ μαρτυρεῖται ἀπό τά ΟΧΙ τοῦ Γένους. Αὐτή τή μνήμη συμβολίζει ἡ Πίνδος.

Καί ὁ Ἄθως μέ τή σειρά του συμβολίζει ἀγῶνες γιά Ἐλευθερία. Μᾶς θυμίζει τήν Βυζαντινή μας Ρωμανία, μέ τόν Ἀκάθιστο Ὕμνο, τούς Ἀκρίτες της καί τήν Κωνσταντινούπολη, τήν Βασιλεύουσα τοῦ Γένους. Συμβολίζει τήν συμβολή τοῦ κλήρου μας καί τοῦ μοναχισμοῦ σέ κάθε ἐθνική ἀγωνιστική προσπάθεια. Συμβολίζει, ὅμως, καί κάτι ἄλλο: Μία διαφορετική μορφή ἀγῶνος: Τήν καθημερινή μάχη τοῦ μοναχοῦ γιά τήν ἀπελευθέρωση ἀπό τά πάθη. Τήν ἀναζήτηση τῆς πραγματικῆς, τῆς ὁλοκληρωμένης Ἐλευθερίας.

Τί θά κερδίσει ὁ σύγχρονος Ἕλληνας ἄν ἀποκοπεῖ ἀπό τήν ἱστορική μνήμη; Ἄν λησμονήσει τήν Πίνδο καί τόν Ἄθω, ἄν ἀδιαφορήσει γιά τούς Ἁγίους, τούς ἥρωες, τούς ἀγωνιστές, τούς δασκάλους τοῦ Γένους; Τίποτε. Ἁπλῶς θά χάσει τά μόνα πρότυπα πού μποροῦν νά τοῦ χαρίσουν ἐλπίδα μέσα στίς δυσκολίες της καθημερινότητας, ἀχτίδα φωτός μέσα στήν καταχνιά τῶν οἰκονομικῶν, προσωπικῶν καί κοινωνικῶν προβλημάτων. Ὅποιος θέλει νά στερήσει ἀπό τόν Ἕλληνα τήν Ἐλευθερία καί τήν ἐλπίδα, θά τὀν ὁδηγήσει στή λήθη, στήν ἀμνησία, θά τόν μεταμορφώσει σέ μᾶζα χωρίς ταυτότητα. Ὅποιος θέλει νά δώσει στόν Ἕλληνα λιμάνι ὑπήνεμο γιά νά ἀντιμετωπίσει τή θαλασσοταραχή τῆς πολύμορφης κρίσης, θά τοῦ ξαναμιλήσει γιά τήν Πίνδο καί τόν Ἄθωνα. Γιά τήν ἑλληνορθόδοξη αὐτοσυνειδησία μας. Γιά τόν Ἄθωνα τοῦ Ἁγίου Κοσμᾶ τοῦ Αἱτωλοῦ, τοῦ Ἁγίου Νικοδήμου μέ τό περίφημο Νέον Μαρτυρολόγιόν του, γιά τὀ Ἅγιον Ὄρος ὅπου ὑμνεῖται ἀπό φυλακῆς πρωίας μέχρι νυκτός ἡ Ὑπέρμαχος Στρατηγός. Καί γιά τήν Πίνδο ὅπου τό Ἔθνος ἑνωμένο, ἔδινε τόν ὑπέρ πάντων ἀγῶνα καί νικοῦσε τίς πολυάριθμες στρατιές τοῦ Φασισμοῦ. Ὅταν μικροί καί μεγάλοι ἔχυναν τό αἷμα τους πιστοί στήν προτροπή τοῦ Κωστῆ Παλαμᾶ: «Μεθύστε μέ τ’ ἀθάνατο κρασί τοῦ Εἱκοσιένα»!

Δέν εἶναι ἐθνικισμός ἤ τοπικισμός τό νά θέλουμε νά διατηρήσουμε τήν ἱστορική μας μνήμη καί τήν ταυτότητά μας. Οἱ ἀγῶνες τῶν Ἑλλήνων γιά τήν Ἐλευθερία πάντα ἐνέπνεαν καί βοηθοῦσαν ἄλλους λαούς. Ὁ Σολωμός στόν Ὕμνον εἰς τήν Ἐλευθερίαν μᾶς πληροφορεῖ ὅτι ἀπό τήν Ἑλληνική Ἐπανάσταση «ἐχαροποιήθη καί τοῦ Βάσιγκτον ἡ γῆ», ἡ Ἀμερική. Τό 1940 καί ἡ Πίνδος ἔδωσαν θάρρος στήν Ἀνθρωπότητα πού ἀνήσυχη παρακολουθοῦσε τήν ἐπεκτατική μανία τοῦ Χίτλερ καί τοῦ Μουσσολίνι. Θά διατηρήσουμε τήν Ἑλληνορθόδοξη ταυτότητά μας ὡς ἄθλημα Ἐλευθερίας, ὡς οἰκουμενικό ἀγαθό, ὡς παναθρώπινη ἀξία, ὡς ἔρεισμα ἀγώνων γιά τήν ἀνθρώπινη ἀξιοπρέπεια. Μέ τόν νοῦ στραμμένο στήν Πίνδο καί στόν Ἄθωνα θά ἀντιμετωπίζουμε κάθε μορφή ὑποδουλώσεως, ἀνελευθερίας καί ὁλοκληρωτισμοῦ. Ἡ Ὑπέρμαχος Στρατηγός εἴθε νά εὐλογεῖ τόν ἀγῶνα μας!

Στη διάρκεια της Ελληνικής Επαναστάσεως ο Βορειοηπειρώτης οπλαρχηγός Χατζημιχάλης Νταλιάνης έφθασε μέχρι το Λίβανο και τη Συρία για να ξεσηκώσει την Ορθόδοξη Χριστιανική κοινότητα της περιοχής κατά των κατακτητών Οθωμανών. Ο Χατζημιχάλης, ο οποίος τελικά φονεύθηκε μαχόμενος στο Φραγκοκάστελλο της Κρήτης, εστάλη από τους επαναστατημένους Έλληνες για να εντάξει στη μεγάλη Ελληνική Επανάσταση φιλικούς πληθυσμούς, οι οποίοι δεν μιλούν ελληνικά, αλλά θεωρούν εαυτούς απογόνους της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, της Ρωμανίας. Οι Έλληνες του 19ου αιώνος είχαν πλήρη συνείδηση ότι η βυζαντινή κληρονομιά τούς συνέδεε με το ποίμνιο του Πατριαρχείου Αντιοχείας, τους Ρουμ Ορτοντόξ (Ρωμηούς Ορθοδόξους) της Συρίας και του Λιβάνου.

Τώρα που δυσάρεστα γεγονότα ξαναφέρνουν τη Συρία στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος είναι χρήσιμο να εστιάσουμε την προσοχή μας –και την προσευχή μας- στους ομοδόξους αδελφούς μας. Το Πατριαρχείο Αντιοχείας έχει το όνομα μιάς ιστορικής πόλεως των Ελληνιστικών και Βυζαντινών Χρόνων, αλλά εδρεύει στη Δαμασκό της Συρίας. Η Αντιόχεια είναι πλέον τουρκική πόλη, μετά από μία περίεργη συνεργασία Γάλλων και Τούρκων εις βάρος της Συρίας κατά τις παραμονές του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η περιοχή αυτή λέγεται στα αραβικά Χατάυ και στα τουρκικά Ισκεντερούν Σαντζάκ (νομός Αλεξανδρέττας). Θεωρείται από τη Συρία ως έδαφος παρανόμως κατεχόμενο υπό των Τούρκων.

Η Συρία και ο Λίβανος σήμερα είναι δύο διαφορετικά κράτη, αλλά επί αιώνες αποτελούσαν μία ενιαία γεωγραφική και πολιτιστική περιοχή. Σε παλαιότερα κείμενα αναφέρονται ως Κοίλη Συρία και ως «γόνιμη ημισέληνος», διότι διασχίζεται από ποτάμια και έχει σχήμα μισοφέγγαρου. Το ποίμνιο του Πατριαρχείου Αντιοχείας αποτελεί μειονότητα και στις δύο χώρες, αλλά διακρίνεται για το μορφωτικό του επίπεδο και την εμπορική του δραστηριότητα. Οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί με την ονομασία Ρουμ Ορτοντόξ διαλαλούν ότι είναι απόγονοι του Βυζαντίου, της Ελληνορθόδοξης Αυτοκρατορίας. Η λέξη Ρουμ χρησιμοποιήθηκε από Άραβες και Τούρκους για να υποδηλώσει κάθε τι σχετικό με τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Προέρχεται από τη Νέα Ρώμη –Κωνσταντινούπολη και από τη λέξη Ρωμανία, που ήταν επί 11 αιώνες το επίσημο όνομα της Αυτοκρατορίας. Οι Ρουμ Ορτοντόξ της περιοχής ζουν από τον 7ο αιώνα μ.Χ. μέσα σε μία πλημμυρίδα μουσουλμάνων, Αράβων και Τούρκων. Παρά ταύτα διετήρησαν με πείσμα την πίστη τους και τις παραδόσεις τους.
Σήμερα όλοι μιλούν την αραβική γλώσσα, αλλά στη Θεία Λειτουργία χρησιμοποιούν και τα ελληνικά. Στο μοναστήρι της Παναγίας Σεντνάγια κοντά στη Δαμασκό άκουσα πριν από 30 χρόνια χορωδία μικρών παιδιών που έψαλλε και στις δύο γλώσσες. Το Ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο Αντιοχείας διοικεί το Ορθόδοξο Πανεπιστήμιο του Λιβάνου με την περίφημη Θεολογική Σχολή «Άγιος Ιωάννης Δαμασκηνός», η οποία εδρεύει στο όρος Μπαλαμάν (Μπελεμέντειος Σχολή). Στα τέσσερα χρόνια φοίτησης οι σπουδαστές μαθαίνουν καλά τα Αρχαία και τα Νέα Ελληνικά. Εξ άλλου βάσει του Συντάγματος του Λιβάνου οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί ορίζουν πάντα τον Υπουργό Εξωτερικών και έναν ακόμη Υπουργό. Βάσει της κατανομής μεταξύ θρησκευτικών ομάδων ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είναι Καθολικός Μαρωνίτης, ο Πρωθυπουργός Μουσουλμάνος Σουνίτης και ο Πρόεδρος της Βουλής Μουσουλμάνος Σιίτης. Το ποσοστό των Ελληνορθοδόξων ανέρχεται στο 5% του συριακού πληθυσμού και στο 12% του Λιβανικού πληθυσμού.

Οι περισσότεροι Μητροπολίτες του Πατριαρχείου Αντιοχείας έχουν σπουδάσει στην Ελλάδα και γνωρίζουν άριστα τη γλώσσα μας. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται και ο Πατριάρχης Ιωάννης καθώς και ο απαχθείς αδελφός του, Μητροπολίτης Βεροίας (Χαλεπίου) Παύλος. Ο τίτλος του θυμίζει ότι το σημερινό αραβικό Χαλέπι ήταν στην ελληνιστική περίοδο η Βέροια της Μακεδονικής Δεκαπόλεως.
Πρώτιστη μέριμνα της Ελλάδος πρέπει να είναι η προστασία της Ελληνορθόδοξης μειονότητας από ενδεχόμενες αγριότητες των ισλαμιστών ή άλλων φανατικών. Να στηρίξουμε τους απογόνους του Αλεξάνδρου και του Βυζαντίου.

Κ.Χ. 31.8.2103

Όταν έχεις συγκεντρωμένους σε μία αίθουσα τριακόσιους Πανεπιστημιακούς, δημοσιογράφους, διπλωμάτες και επιχειρηματίες και αυτοί ψηφίζουν κατά 76% την ανάγκη να ακολουθήσει η Ελλάς μία πιο διεκδικητική και ενεργητική εξωτερική πολιτική, τότε υπάρχουν σοβαροί λόγοι αισιοδοξίας στη σημερινή δύσκολη κατάσταση. Η ψηφοφορία έγινε στις 20 Ιουνίου κατά τη διάρκεια δημόσιας συζήτησης, την οποία διοργάνωσε το βρετανικό περιοδικό ECONOMIST σε ξενοδοχείο της Αττικής. Το θέμα του διαλόγου ήταν: «Θα έπρεπε η Ελλάδα να προχωρήσει σε μία  μονομερή οριοθέτηση της ΑΟΖ;». Κύριοι συζητητές ήσαν ο καθηγητής του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ, οικονομολόγος Θεόδωρος Καρυώτης και ο Καθηγητής Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου και Πρόεδρος του Διοικητικού Δικαστηρίου του Συμβουλίου της Ευρώπης Χρήστος Ροζάκης. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Θ. Καρυώτης υπήρξε εκπρόσωπος της χώρας μας στη διεθνή Διάσκεψη του 1982 για το Δίκαιο της Θαλάσσης, όταν θεσμοθετήθηκε για πρώτη φορά η έννοια της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης.
Επί νομικής βάσεως  ουσιαστικά και οι δύο εισηγητές συμφώνησαν ότι απαιτείται συμφωνία και της άλλης πλευράς για να οριοθετηθεί η ΑΟΖ μεταξύ δύο χωρών. Όμως ο Θ. Καρυώτης, που ανέλαβε να στηρίξει την απάντηση ΝΑΙ, έδωσε περισσότερη έμφαση στην πολιτική βούληση. Επιτέλους να ανακηρύξουμε την πρόθεσή μας για ΑΟΖ και να αρχίσουμε να οριοθετούμε πρώτα με τις χώρες με τις οποίες υπάρχουν ελάχιστα ή μηδενικά εμπόδια, όπως η Κύπρος, η Ιταλία, πιθανόν η Αλβανία. Το μήνυμα του Θ. Καρυώτη, το οποίο υπερψηφίσθηκε κατά την ηλεκτρονική ψηφοφορία, ήταν ότι πρέπει να σταματήσουμε τη φοβισμένη και αναβλητική τακτική, να δείξουμε προς φίλους και αντιπάλους ότι είμαστε κυρίαρχο κράτος που διεκδικεί τα δικαιώματα και τα συμφέροντά του και να μην βαπτίζουμε «νομιμότητα» και «λογική» την υποχωρητικότητά μας.
Ο κ. Ροζάκης δεν αρνήθηκε το δικαίωμα της Ελλάδος να ανακηρύξει ΑΟΖ, αλλά προειδοποίησε ότι αυτό μπορεί να προκαλέσει την  αντίδραση των γειτόνων και κυρίως της Τουρκίας σε μία εποχή με σοβαρά οικονομικά προβλήματα για την Ελλάδα. Και αναρωτήθηκε: Αφού μέχρι τώρα συζητούμε σε 53 συνεχείς συναντήσεις με τους Τούρκους για την υφαλοκρηπίδα και δεν συμφωνούμε ποιος μας εγγυάται ότι θα προχωρήσει η ΑΟΖ; Φοβούμαι ότι το ερώτημα αυτό με το οποίο έκλεισε τις παρεμβάσεις  του ο εκλεκτός νομικός αποτελεί σόφισμα. Πρώτον, διότι την υφαλοκρηπίδα την συζητούμε μόνο με την Τουρκία , η οποία δεν έχει υπογράψει την Συνθήκη για το Δίκαιο της Θαλάσσης, ενώ την ΑΟΖ θα την οριοθετήσουμε και με άλλες χώρες οι οποίες αποδέχονται αυτή τη Διεθνή Σύμβαση. Δεύτερον, διότι από το 1976 που συζητούμε για την υφαλοκρηπίδα μέχρι σήμερα έχει προκύψει ένα νέο σπουδαιότατο εύρημα που αλλάζει τα δεδομένα. Οι υδρογονάνθρακες στη Ν.Α. Μεσόγειο, τους οποίους θέλουν όλοι να εκμεταλλευθούν. Και Ιταλοί και Αλβανοί και Λίβυοι και Αιγύπτιοι και Ισραηλινοί και άλλοι.
Από τις προτάσεις του καθηγητή Καρυώτη σταχυολογώ και τις ακόλουθες: «Το 2004 ο Πρόεδρος της Κύπρου Τάσσος Παπαδόπουλος με 4 τανκς και 2 ελικόπτερα τόλμησε και ανακήρυξε ΑΟΖ και επέτυχε συμφωνίες με το Ισραήλ και η Τουρκία δεν αντέδρασε δυναμικά παρά τη λεκτική διαφωνία της». «Από το 1982 μέχρι προσφάτως οι πολιτικές ηγεσίες απέφευγαν να συζητούν δημοσίως για την ΑΟΖ. Ο Αντώνης Σαμαράς είναι ο πρώτος που θέτει το ζήτημα θαρραλέα και μάλιστα σε ευρωπαϊκό επίπεδο». Ως προς την άποψη του κ. Καρυώτη ότι και η Ευρ. Ένωση έχει ΑΟΖ διαφώνησε ριζικά κ. Ροζάκης, αλλά πιστεύω ότι η σχετική πρόταση του Πρωθυπουργού είναι περισσότερο πολιτική παρά νομική.
Επισημαίνω τα ενδιαφέροντα σχόλια των καθηγητών Ι. Μάζη και Π. Λιάκουρα και την έκφραση αντιρρήσεων από Τούρκο διπλωμάτη που ήταν παρών. Καιρός να προχωρήσουμε!