Kωνσταντίνος Χολέβας

Η συντριπτική ήττα του Βίκτορ Ορμπάν στις βουλευτικές εκλογές της Ουγγαρίας είναι ένα καλό νέο για την Ευρώπη.  Πολύ θετικές είναι οι συνέπειες για την Ελλάδα και την Κύπρο από την αποχώρηση του Ορμπάν από το προσκήνιο. Ο Ούγγρος πρώην Πρωθυπουργός δεν ήταν φίλος μόνον του Τραμπ και του Πούτιν. Ήταν φανατικός φιλότουρκος και σκληρός υποστηρικτής του Ερντογάν.

Στις 6 Ιουλίου 2024  ο Ορμπάν, ο οποίος προήδρευε για εκείνο το εξάμηνο της Ε.Ε., βρέθηκε στη Σούσα του Αζερμπαϊτζάν και μετέσχε ως παρατηρητής στη Σύνοδο του Οργανισμού Τουρκογενών Κρατών (Organisation of Turkic States). Στον Οργανισμό, τον οποίο δημιούργησε η Τουρκία για να διευρύνει την επιρροή της, μετέχουν ως κανονικά μέλη το Αζερμπαϊτζάν, η Κιργιζία, το Καζακστάν, το Ουζμπεκιστάν και η Τουρκία. Καθεστώς παρατηρητού έχουν η Ουγγαρία (λόγω συγγένειας της γλώσσας με τα τουρκικά), το Τουρκμενιστάν και το ψευδοκράτος των Τουρκοκυπρίων.

Κατά τη σύνοδο αυτή ο Ορμπάν όχι απλώς φωτογραφήθηκε με τον τότε ηγέτη του ψευδοκράτους Ερσίν Τατάρ, αλλά έκανε παν το δυνατόν για να ενταχθεί η λεγόμενη «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου»  στον Οργανισμό ως πλήρες μέλος. Αντέδρασαν τρία από τα μέλη και η προσπάθεια απέτυχε. Προφανώς υπήρχε συντονισμός με τον Ερντογάν, αλλά διαφώνησαν το Καζακστάν, το Ουζμπεκιστάν και η Κιργιζία, διότι δεν θέλουν να χαλάσουν τις καλές σχέσεις τους με την Αθήνα, τη Λευκωσία και – κυρίως- με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η απαράδεκτη αυτή ενέργεια του Ορμπάν καταδικάσθηκε από τον αρμόδιο για την Εξωτερική Πολιτική της Ε.Ε. Ζοζέπ Μπορέλ. Αντίστοιχη φωτογράφιση μπροστά στη σημαία του ψευδοκράτους έκανε ο Ορμπάν τον Μάρτιο του 2023 και προκάλεσε την αντίδραση του Κυπριακού Υπουργείου Εξωτερικών.

Εκτός από τον τουρκικό εθνικισμό ο Ορμπάν υποστήριζε εμπράκτως και τον εθνικισμό των Σκοπίων. Είχε άριστες σχέσεις με το κυβερνών –σήμερα- κόμμα VMRO-DPMNE, το οποίο κουρελιάζει τη Συμφωνία των Πρεσπών και χρησιμοποιεί το όνομα Μακεδονία, σκέτο.

Τον Σεπτέμβριο του 2024 η Ουγγαρία του Ορμπάν έδωσε δάνειο 500 εκατομμυρίων Ευρώ  στα Σκόπια με πολύ ευνοϊκούς όρους. Το δάνειο χορηγήθηκε από την ουγγρική τράπεζα Export-Import Bank.

Ο σκοπιανός Πρωθυπουργός  Χρίστιαν Μίτσκοσκι δήλωσε ότι οι όροι του δανείου είναι πολύ ευνοϊκοί για τη χώρα του, καθώς το επιτόκιο ανέρχεται μόλις στο 3,25%, με τριετή περίοδο χάριτος και αποπληρωμή σε 24 εξαμηνιαίες δόσεις. Ο πρωθυπουργός των Σκοπίων ανέφερε ότι αν η χώρα του έβγαινε στις αγορές για να αντλήσει το ποσό αυτό θα έπρεπε να καταβάλει διπλάσιο επιτόκιο.

Το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της αντιπολίτευσης  υποψιάζεται ότι πίσω από το δάνειο αυτό βρίσκεται η Κίνα. Πολλοί διερωτώνται  ποιος είναι ο ρόλος του φυγόποινου  Νίκολα Γκρούεφσκι στη σύναψη του δανείου αυτού. Ο  πρώην Πρωθυπουργός και αρχηγός του VMRO-DPMNE, ο Νίκολα Γκρούεφσκι, διέφυγε στην Ουγγαρία τον Νοέμβριο του 2018, όπου πήρε πολιτικό άσυλο από τον Βίκτορ Ορμπάν. Έτσι απέφυγε να εκτίσει ποινή φυλάκισης δύο ετών για υπόθεση διαφθοράς. Έχει καταδικασθεί για την περίοδο που ήταν Πρωθυπουργός στη χώρα του.

Ο Ελληνισμός δικαιούται να πανηγυρίζει για την ήττα ενός πολιτικού, ο οποίος υπονόμευε τα εθνικά μας συμφέροντα. Οι Ούγγροι πανηγυρίζουν, διότι απηλλάγησαν από ένα καθεστώς 16 ετών και αμφιβόλου δημοκρατικότητας.

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ, 18.4.2026

Ανάσταση σημαίνει ελπίδα, αισιοδοξία, φως. Αυτό το μήνυμα καλούμαστε να βιώσουμε και φέτος οι Έλληνες και γενικότερα οι Ορθόδοξοι ανά την υφήλιο. Η σκέψη μας στρέφεται περισσότερο στους εμπερίστατους Ορθοδόξους Χριστιανούς της Συρίας, του Λιβάνου και των Αγίων Τόπων, οι οποίοι βρίσκονται στο επίκεντρο συγκρούσεων και στο στόχαστρο φανατικών.

Η Ιστορία διδάσκει ότι το Πάσχα του 1009, όταν οι Άγιοι Τόποι είχαν κατακτηθεί από Άραβες, η δυναστεία των Φατιμιδών, που κυβερνούσε την Αίγυπτο, προέβη στην καταστροφή του Ναού της Αναστάσεως στα Ιεροσόλυμα. Οι Φατιμίδες ήταν Σιίτες, δηλαδή ανήκαν στον κλάδο του Ισλάμ, στον οποίο ανήκουν και οι ηγέτες του θεοκρατικού καθεστώτος του Ιράν. Ελπίζω η ιστορία να μην επαναληφθεί και να μην βρεθούν οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί και τα προσκυνήματα της Μέσης Ανατολής στο στόχαστρο των ανθρώπων που διοικούν στη Τεχεράνη. Ας ευχηθούμε η εκεχειρία να είναι πραγματική και διαρκής.

Φέτος το Πάσχα  βρίσκει τους Ορθοδόξους Χριστιανούς της περιοχής να βιώνουν για ακόμη μία χρονιά τη μεγάλη αντίφαση: Από τη μία, το μήνυμα της Αναστάσεως, της ελπίδας και της νίκης της ζωής και από την άλλη, μια καθημερινότητα που εξακολουθεί να δοκιμάζεται από γεωπολιτικές εντάσεις, διαμάχες θρησκευτικών και εθνικών ομάδων και δημογραφική συρρίκνωση.

Η Ελλάς έχει πολλούς λόγους να ενδιαφέρεται για τη διατήρηση της παρουσίας των Ορθοδόξων στη Μέση Ανατολή, είτε μιλούν ελληνικά είτε μιλούν αραβικά. Οι άνθρωποι αυτοί δεν αποτελούν απλώς μία θρησκευτική μειονότητα. Είναι φορείς ιστορικής συνέχειας του Ελληνιστικού και του Βυζαντινού Πολιτισμού. Πιθανότατα αρκετοί από αυτούς να έχουν και εθνική καταγωγή από Έλληνες που έζησαν στην περιοχή επί αιώνες. Όπως γράφει ο Βρετανός Νίκολας Χάμμοντ, ο Σέλευκος Α΄ ο Νικάτωρ, ένας από τους σημαντικούς Διαδόχους του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ίδρυσε 50 ελληνικές πόλεις στη Συρία και Παλαιστίνη μεταφέροντας χιλιάδες Έλληνες από τη Μακεδονία, την Αθήνα και άλλες περιοχές.

Οι ελληνορθόδοξοι πληθυσμοί των Πατριαρχείων Αντιοχείας και Ιεροσολύμων αποτελούν πνευματικά τέκνα του Βυζαντίου/Ρωμανίας και στα αραβικά αυτοαποκαλούνται Ρουμ Ορτοντόξ, δηλαδή Ρωμηοί Ορθόδοξοι. Συνεχίζουν λειτουργική και πολιτιστική ζωή αιώνων, λειτουργούν ως γέφυρα μεταξύ πολιτισμών, αλλά συρρικνώνονται αριθμητικά και μεταναστεύουν λόγω των συγκρούσεων.

Η Ελλάς πρέπει να συνεχίσει με κάθε τρόπο την υποστήριξή της στις κοινότητες αυτές για λόγους θρησκευτικούς, ανθρωπιστικούς και γεωπολιτικούς. Σε μία εποχή κατά την οποία άλλοι προσεγγίζουν τη Μέση Ανατολή με τη στρατιωτική ισχύ, η Ελλάς – σε συνεργασία με την Κύπρο- μπορεί και πρέπει να αναδειχθεί ως ο επίσημος προστάτης της Ελληνορθόδοξης παρουσίας, ανθρώπων και προσκυνημάτων, στην ταραγμένη αυτή περιοχή. Η χώρα μας, ως φορεύς ήπιας ισχύος, βοηθώντας αυτούς τους πληθυσμούς αναβαθμίζει και το δικό της διπλωματικό και πολιτιστικό κύρος.

Ας μην λησμονούμε ότι η κατά τα άλλα ουδετερόθρησκη Γαλλία έχει αναλάβει επισήμως την  προστασία των Μαρωνιτών στον Λίβανο και των Ρωμαιοκαθολικών προσκυνημάτων στους Αγίους Τόπους.

Απαιτείται, πάντως, καλή ενημέρωση και αποφυγή λαθών που προκαλούνται συνήθως από παραπληροφόρηση. Επαναλαμβάνω την πρότασή μου να λειτουργήσει εντός του Ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών ένα Παρατηρητήριο για τα δικαιώματα των Ορθοδόξων Χριστιανών των 4 Πρεσβυγενών Πατριαρχείων.

Προσευχόμαστε για τη ειρήνη σε όλο τον κόσμο και ειδικά για την ημικατεχόμενη Κύπρο και για τους Ορθοδόξους της Μέσης Ανατολής. Καλή Ανάσταση!

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ,  Μεγάλη Παρασκευή 10.4.2026

Σε κλίμα αναταραχής στη Μέση Ανατολή, αλλά με την εθνική αυτοπεποίθηση ενισχυμένη λόγω της παρουσίας πλοίων και αεροσκαφών των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, η Κύπρος εόρτασε φέτος την 1η Απριλίου. Την επέτειο του Αγώνα της ΕΟΚΑ (Εθνικής Οργανώσεως Κυπρίων Αγωνιστών) κατά της Βρετανικής Αποικιοκρατίας. Στόχος των Ελλήνων Κυπρίων το 1955 ήταν η Αυτοδιάθεση και η Ένωση με την Ελλάδα. Τελικά επετεύχθη  η Ανεξαρτησία. Ιδρύθηκε η Κυπριακή Δημοκρατία.

Συγκινούμαι με τους ήρωες του 1955-59 και με τον ενθουσιασμό όλου του Ελληνισμού για εκείνον τον θρυλικό αγώνα. Και ταυτοχρόνως προβληματίζομαι κατά πόσον  έχουμε κατανοήσει τους πραγματικούς στόχους της Τουρκίας.

Προσφάτως επισκέφθηκα στο Δημόσιο Καπνεργοστάσιο, κτήριο το οποίο σήμερα ανήκει στη Βουλή των Ελλήνων, μία έκθεση που οργάνωσε η Κύπρος ως προεδρεύουσα χώρα στην Ευρ. Ένωση επί ένα εξάμηνο. Η έκθεση με τίτλο: SECTOR 2 παρουσιάζει τη σταδιακή διχοτόμηση της Λευκωσίας με αποκορύφωμα τις συγκρούσεις του 1963- 1964 μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων. Στις 30.12.1963 χαράχθηκε από τους Βρετανούς η περίφημη «Πράσινη Γραμμή».

Μεταξύ των εκθεμάτων είδα  δύο προκηρύξεις ενόπλων ομάδων που φανάτιζαν τους Τουρκοκυπρίους στο πλαίσιο της συγκρουσιακής λογικής. Η προκήρυξη της οργάνωσης VOLΚAN μιλούσε ενθουσιωδώς υπέρ της Διχοτόμησης. Η προκήρυξη της πιο φανατικής οργάνωσης ΤΜΤ καλούσε στις 13 Νοεμβρίου 1958 τους Τουρκοκυπρίους να ενταχθούν στις τάξεις της υπό άκρα μυστικότητα (για να πολεμήσουν τους Έλληνες).

Όλα αυτά, βεβαίως, γίνονταν υπό την καθοδήγηση Τούρκων στρατιωτικών, οι οποίοι υλοποιούσαν μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Η στρατηγική της Άγκυρας  εκφράζεται σαφώς από το γνωστό «Σχέδιο Νιχάτ Ερίμ» του 1956. Ο Ερίμ ήταν καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου και διετέλεσε αργότερα Πρωθυπουργός.

Το σχέδιο προνοεί την ανάκτηση της Κύπρου  (την θεωρούν Οθωμανική και ζητούν να την ανακτήσουν) σε έξι στάδια.

Πρώτος στόχος ήταν η παρεμπόδιση της απόδοσης της Κύπρου στην Ελλάδα. Επετεύχθη.

Δεύτερος στόχος ήταν η απόκτηση από την Τουρκία νομίμων δικαιωμάτων επί της Κύπρου. Επετεύχθη με τη βοήθεια και της Βρετανίας.

Τρίτος στόχος ήταν η συγκέντρωση των διασκορπισμένων σε όλη την Κύπρο Τουρκοκυπρίων σε θυλάκους, ώστε να αποτελέσουν συμπαγείς, ομοιογενείς μάζες. Τα κατάφεραν,  σ’ ένα μεγάλο ποσοστό, με την ανταρσία των Τουρκοκυπρίων από τα Χριστούγεννα του 1963 μέχρι τους βομβαρδισμούς του καλοκαιριού 1964 από την τουρκική Αεροπορία.

Τέταρτος στόχος ήταν να θεραπευθεί η αριθμητική μειονεξία τους. Οι Τούρκοι της Κύπρου ήταν το 18% και οι Έλληνες το 82%. Και τον στόχο αυτό τον υλοποίησαν. Μετά την Τουρκική εισβολή μετέφεραν και εξακολουθούν να μεταφέρουν εκατοντάδες χιλιάδες εποίκους στα κατεχόμενα εδάφη της Κύπρου. Ο εποικισμός αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο και στις αρχές του ΟΗΕ, αλλά ήδη δημιουργείται τετελεσμένο.  Στα Κατεχόμενα  ψηφίζουν και οι έποικοι.

Πέμπτος στόχος ήταν να αποκτήσουν τον στρατιωτικό έλεγχο της περιοχής. Ο Αττίλας μετά την εισβολή του 1974 διαθέτει δύναμη 40.000 στρατιωτών επί Κυπριακού εδάφους, ενώ στις ημέρες μας  πολεμικά και ερευνητικά σκάφη του τουρκικού Ναυτικού περιπολούν πολύ κοντά.

Μένει ανεκπλήρωτος ο έκτος στόχος τους που προνοεί τον πλήρη πολιτικό έλεγχο της Κύπρου. Φοβούμαι ότι αυτόν το στόχο υπηρετεί η λύση της Συνομοσπονδίας των δύο κρατών, την οποία ουσιαστικά προωθεί η Άγκυρα. Μιλά για δύο κράτη, αλλά επιθυμεί πλήρη έλεγχο στον Βορρά και μερικό έλεγχο στον Νότο.

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ, 4.4.2026

Ο πρόσφατος εορτασμός της επετείου της Ελληνικής Επαναστάσεως έφερε  στον νου μας τις διάφορες απόπειρες αποδομήσεως της Ιστορίας μας και της εθνικής ταυτότητας, οι οποίες εμφανίζονται κατά καιρούς. Το ευχάριστο είναι ότι αυτές οι απόπειρες αποτυγχάνουν, διότι προσκρούουν στα τεκμήρια, στις μαρτυρίες της εποχής και στον ερευνητικό ζήλο ορισμένων επιστημόνων.

Επί πολλές δεκαετίες κατεβλήθη προσπάθεια από μαρξιστές διαφόρων τάσεων να παρουσιασθεί η Επανάσταση του 1821 ως κοινωνική-ταξική και όχι εθνική. Την απάντηση τούς δίνουν οι άνθρωποι που έζησαν τα γεγονότα. Χαρακτηριστική είναι η δήλωση του Θεοδώρου Κολοκοτρώνη στη “Διήγηση Συμβάντων της Ελληνικής Φυλής”, δηλαδή στα Απομνημονεύματά του. Εκεί τονίζει τον εθνικό και όχι ταξικό χαρακτήρα της Εθνεγερσίας:

“Η επανάστασις η εδική μας δεν ομοιάζει με καμμιάν απ΄όσαις γίνονται την σήμερον εις την Ευρώπην. Της Ευρώπης αι επαναστάσεις εναντίον των διοικήσεών των είναι εμφύλιος πόλεμος. Ο εδικός μας πόλεμος ήτον ο πλέον δίκαιος, ήτον έθνος με άλλο έθνος”!

Ο Γέρος του Μωρηά ως αυτόπτης μάρτυς ξέρει καλύτερα από όλους  και απορρίπτει, μεταξύ άλλων, την άποψη οτι η Ελληνική Επανάσταση ήταν πνευματικό τέκνο της Γαλλικής.

Την ίδια άποψη για τον εθνικό και όχι κοινωνικό χαρακτήρα του 1821 είχε και ένας από τους φανατικούς αντιπάλους των ξεσηκωμένων Ελλήνων. Ο Αυστριακός Καγκελάριος κόμης Μέττερνιχ σε μία επιστολή του γραμμένη το 1826 γράφει:

«Η Ελληνική Επανάστασις ομοιάζει πολύ περισσότερον με τας ταραχάς, αι οποίαι κατά καιρούς λαμβάνουν εν Ιρλανδία (εννοεί: απόσχιση από τη Μ. Βρετανία) παρά με τα γεγονότα, τα οποία ηφάνισαν την Ισπανίαν, την Πορτογαλίαν και την Ιταλίαν, και τα οποία είχον εις πολύ μεγάλον βαθμόν τα χαρακτηριστικά της Γαλλικής Επαναστάσεως».

Η πρόσφατη ψηφιοποίηση ολοκλήρου του αρχείου επιστολών του Θεοδώρου Κολοκοτρώνη (kolokotronis-archive.org),  η οποία παρουσιάσθηκε επισήμως στο κοινό, με επιμέλεια του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών,  συγκεντρώνει  1100 ψηφιοποιημένα έγγραφα, τα οποία ανήκουν στο Κοινωφελές Ίδρυμα Μιχαήλ Ν. Στασινόπουλος- ΒΙΟΧΑΛΚΟ και στο Κοινωφελές Ίδρυμα Κοινωνικού και Πολιτιστικού Έργου (ΚΙΚΠΕ).

Από τις επιστολές αυτές αποδεικνύεται περίτρανα ότι ο Θ. Κολοκοτρώνης μετά την άδικη φυλάκισή του κατά τον β΄ εμφύλιο επανήλθε ενεργός στην πολεμική δράση και κατεδίωξε όχι μόνο τον στρατό του Ιμπραήμ, αλλά και τους προσκυνημένους Νενέκους. Η δράση του κατά την περίοδο 1825-1828 είναι μαχητική και εντυπωσιακή, όπως προκύπτει από το ψηφιοποιημένο αρχείο. Πρόκειται για  συντριπτική απάντηση σε μία ομάδα αποδομητών, οι οποίοι καθ΄ όλη τη διάρκεια του 2021 γύριζαν την Ελλάδα και κατηγορούσαν τον Πελοποννήσιο ηγέτη ότι «μετά το 1826 δεν πολεμούσε, αλλά μόνο πολιτικολογούσε και έκανε ίντριγκες».

Είναι θλιβερό το γεγονός ότι θορυβώδεις μειοψηφίες διανοουμένων και ιστορικών ερευνητών επιχειρούν να γίνουν διάσημοι ή να εμφανισθούν ως δήθεν προοδευτικοί σπιλώνοντας τη μνήμη αγωνιστών της Ελευθερίας. Άραγε, τώρα που υπάρχουν στη διάθεση όλων αυτά τα ντοκουμέντα για την περίοδο 1825-1828, οι αποδομητές θα ζητήσουν δημοσίως συγγνώμη;

Οι νέες τεχνολογίες –ευτυχώς-  βοηθούν στην ευρύτερη διάδοση της αλήθειας και των τεκμηρίων  και κατατροπώνουν τις ανακρίβειες των προπαγανδιστών. Η πατριωτική υπερηφάνεια, την οποία αισθάνθηκαν οι Έλληνες κατά την πρόσφατη αποστολή πλοίων και αεροσκαφών στην Κύπρο, δείχνει ότι οι αποδομητές απέτυχαν να αλλοιώσουν την εθνική ταυτότητα και την ιστορική μνήμη.

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ, 28.3.2026

Φέτος η επέτειος της 25ης Μαρτίου 1821  θα εορτασθεί δέκα ημέρες πριν από την επέτειο των 200 ετών από την Έξοδο του Μεσολογγίου. Η ηρωική Έξοδος των Ελευθέρων Πολιορκημένων πραγματοποιήθηκε στις 10-11 Απριλίου 1826 (ξημερώνοντας των Βαΐων). Έχει καθιερωθεί να εορτάζεται πάντα το Σάββατο του Λαζάρου και την Κυριακή των Βαΐων.

Η φετινή λαμπρή επέτειος μάς θυμίζει ότι στο πολιορκημένο Μεσολόγγι του 1825-1826 και στην απόφαση της Εξόδου συμπυκνώνονται και αναδεικνύονται οι πνευματικές και ηθικές αξίες της Ελληνικής Επαναστάσεως.

Στο Μεσολόγγι αναδείχθηκε η συμβολή της Χριστιανικής Πίστης και των Ορθοδόξων κληρικών.  Ο Επίσκοπος Ρωγών Ιωσήφ ήταν ο εμψυχωτής των Πολιορκημένων. Κήρυττε την ενότητα, εργαζόταν χειρωνακτικά στα τείχη, κατέπαυε τις έριδες, μετέδιδε τη Θεία Κοινωνία. Το βράδυ της Εξόδου κλείσθηκε στον Ανεμόμυλο και μετά από δύο ημέρες τον ανατίναξε μαζί με τα πυρομαχικά. Οι Τούρκοι και Αιγύπτιοι στρατιώτες τον βρήκαν ημιθανή, τον βασάνισαν και τον κρέμασαν.

Ο Τύπος, η αρθρογραφία, η δημόσια έκφραση γνώμης άνθισαν κάτω από πολύ δύσκολες συνθήκες. Ο Ελβετός Ιωάννης Ιάκωβος Μάγερ νυμφεύθηκε Μεσολογγίτισσα, βαπτίσθηκε Ορθόδοξος Χριστιανός και εξέδιδε την εφημερίδα «Ελληνικά Χρονικά». Από τον Ιανουάριο του 1824 μέχρι τον Φεβρουάριο του 1826 η εφημερίδα μετέδιδε εντός και εκτός Μεσολογγίου το πατριωτικό μήνυμα της Φρουράς, αλλά και των αμάχων. Δίπλα στη στήλη με τα ονόματα των νεκρών από τα κανόνια του Κιουταχή και του Ιμπραήμ δημοσιεύονταν άρθρα για τη δημοκρατία, τη δικαιοσύνη, καθώς και μεταφράσεις κειμένων ξένων διανοητών. Είναι διαχρονικά επίκαιρη η επισήμανση του Μάγερ ότι δεν πρέπει να δημοσιεύονται ανώνυμα κείμενα. Η υπευθυνότητα απαιτεί υπογραφή.

Ο Ιωάννης Ιάκωβος Μάγερ έπεσε μαχόμενος κατά την Έξοδο. Στο πρόσωπό του τιμούμε τη δημοσιογραφία και τους Φιλέλληνες.

Ο Πανελλήνιος χαρακτήρας της Επαναστάσεως αντανακλάται στους γνωστούς και αγνώστους μαχητές της Πολιορκίας και της Εξόδου. Οι εντόπιοι Μεσολογγίτες, άνδρες, γυναίκες και παιδιά, μάχονται στις πολεμίστρες που σχεδίασε ο Χιώτης μηχανικός Κοκκίνης, δίπλα σε Σουλιώτες, Πελοποννησίους, όπως ο Ιωάννης Παπαδιαμαντόπουλος, Μακεδόνες όπως ο Νικόλαος Κασομούλης, Έλληνες Κυπρίους και πολλούς άλλους. Ο Θεσσαλονικεύς τυπογράφος Δημήτριος Μεσθενεύς τυπώνει για πρώτη φορά τον Ύμνον εις την Ελευθερίαν του  Διονυσίου Σολωμού, εκεί στο πολιορκημένο Μεσολόγγι, το 1825.

Στο Μεσολόγγι, ακόμη και στη διάρκεια της πολιορκίας, λειτούργησαν δικαστήρια! Όταν ο πολεμιστής γνωρίζει ότι μπορεί να βρει το δίκιο του σε ένα θεσμοθετημένο όργανο, τότε ενθαρρύνεται περισσότερο ώστε να αγωνισθεί για την Ελευθερία.

Θαυμαστές λεπτομέρειες (άγνωστες στο ευρύ κοινό) για τη λειτουργία δικαστηρίων πρώτου και δευτέρου βαθμού στο Μεσολόγγι ακούσαμε την Κυριακή 15 Μαρτίου σε μία εκδήλωση που διοργάνωσε στην Αθήνα η Ιερά Μητρόπολις Αιτωλίας και Ακαρνανίας σε συνεργασία με την Εταιρεία Ελλήνων Δικαστικών Λειτουργών για τη Δημοκρατία και τις Ελευθερίες. Ο επίτιμος Πρόεδρος του Αρείου Πάγου κ. Ιωσήφ Τσαλαγανίδης, ο Καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου κ. Σπύρος Βλαχόπουλος, και η Πρωτοδίκης- Υποψηφία Δρ Νομικής κ. Μάνθα Ζωγράφου παρουσίασαν το έργο των δικαστηρίων σε εκείνη  τη δύσκολη περίοδο.

Παρά την πείνα και τις στερήσεις, παρά την πιεστική πολιορκία από Τούρκους και Αιγυπτίους, οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι δεν συζήτησαν καμία πρόταση για παράδοση. Αποφάσισαν την Έξοδο και κέρδισαν την Αθανασία. Το Μεσολόγγι ένωσε τους Έλληνες και αφύπνισε τους Ευρωπαίους.

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ, 21.3.2026

Η Κύπρος βρίσκεται υπό την αμυντική προστασία κυρίως της Ελλάδος και της Γαλλίας λόγω των πολεμικών εξελίξεων στη Μέση Ανατολή. Ταυτόχρονα κάνει κινήσεις για ενίσχυση της δικής της αντιαεροπορικής άμυνας και γενικότερα μελετά τρόπους για να αυξήσει τα μέσα αποτροπής που διαθέτει.

Μέσα σ΄αυτό το κλίμα ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης μιλώντας στον Αλέξη Παπαχελά, στην τηλεόραση του ΣΚΑΪ, αναφέρθηκε στην επιθυμία της Κυβέρνησής του να αρχίσει την ενταξιακή διαπραγμάτευση με το ΝΑΤΟ.

Απαντώντας σε σχετική ερώτηση είπε ότι θα υπέβαλε αίτημα, «αν ήταν εφικτό ακόμη και αύριο», για να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ. Πρόσθεσε ότι «δεν μπορεί να γίνει αυτή τη στιγμή, γιατί οι πολιτικές συνθήκες δεν το επιτρέπουν, λαμβάνοντας υπ όψιν τη γνωστή θέση της Τουρκίας», αλλά υπογράμμισε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία προχωρεί «σε όλη τη σχετική προεργασία σε στρατιωτικό επίπεδο, σε επιχειρησιακό επίπεδο, σε διοικητικό επίπεδο, έτσι ώστε να είμαστε έτοιμοι όταν οι πολιτικές συνθήκες το επιτρέψουν. Ναι, να υποβάλουμε σχετική αίτηση για ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στο ΝΑΤΟ».

Η πρόθεση αυτή πρέπει να αξιολογηθεί με προσοχή και να μην θεωρηθεί απλώς ως ένας ευσεβής ποθος που δεν θα εκπληρωθεί. Τα εμπόδια προφανώς είναι υπαρκτά: Πρώτον, η δυνατότητα της Τουρκίας να θέσει Βέτο, δεδομένου ότι δεν αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία και διότι φοβάται την αμυντική ενίσχυση της Κύπρου. Δεύτερον, η αρνητική άποψη, την οποία έχει για το ΝΑΤΟ μία σημαντική μερίδα Ελλήνων Κυπρίων.  Θυμίζω την  υπολογίσιμη  δύναμη του Κομμουνιστικού Κόμματος ΑΚΕΛ (17,5%  του δίνει πρόσφατη δημοσκόπηση για τις εκλογές της 24.5.2026). Ας μην παραβλέπουμε και  τα αντιδυτικά συναισθήματα ενός τμήματος της κοινωνίας που ενισχύθηκαν από την τουρκική εισβολή του 1974.

Η Κύπρος είναι μία από τις 4 χώρες της Ευρ. Ενώσεως που δεν είναι μέλη του ΝΑΤΟ. Οι άλλες τρεις είναι η Αυστρία, η Ιρλανδία και η Μάλτα. Μετά την Ανεξαρτησία του 1960 η εξωτερική πολιτική της Κύπρου προτίμησε την ένταξη στο στρατόπεδο των Αδεσμεύτων. Από νεώτερους ιστορικούς διατυπώνεται η άποψη ότι, αν είχε τότε ενταχθεί η Κύπρος στο ΝΑΤΟ, ίσως να είχε αποφευχθεί η εισβολή του Αττίλα. Ούτως ή άλλως οι συνθήκες έχουν μεταβληθεί. Σήμερα η Κυπριακή Δημοκρατία αντιμετωπίζει προκλήσεις ασφαλείας τελείως διαφορετικές σε έκταση και σε είδος. Πέραν της συνεχιζόμενης τουρκικής κατοχής τα γεγονότα στη Μέση Ανατολή  δημιουργούν ρευστό τοπίο.

Η ομπρέλα της Ευρ. Ενώσεως είναι σημαντική, αλλά όλοι γνωρίζουμε ότι ακόμη δεν υπάρχει κοινή αμυντική πολιτική των Ευρωπαίων εταίρων. Η ένταξη στο ΝΑΤΟ θα καλύπτει την Κύπρο με ισχυρότερο πλέγμα ασφαλείας. Παράλληλα θα της επέτρεπε να διατηρεί τις ιδιαίτερες συνεργασίες στην περιοχή, δηλαδή με την Ελλάδα, την Αίγυπτο και το Ισραήλ. Η Ελλάς είναι μέλος του ΝΑΤΟ και ουδείς την εμποδίζει να διατηρεί τα σχήματα 3+1 με τη συμμετοχή της Κύπρου, των ΗΠΑ, της Αιγύπτου και του Ισραήλ κατά περίπτωσιν.

Απομένει το ερώτημα: Υπάρχει περίπτωση η Τουρκία να άρει το Βέτο; Δύσκολο, αλλά όχι ακατόρθωτο. Η γείτων χώρα έχει παρουσία στρατιωτική σε πολλά μέτωπα έξω από τα σύνορά της, πχ Μέση Ανατολή, Αφρική, Καύκασο. Αν κάπου πάθει τη ζημιά, όλα αναθεωρούνται.

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ, 14.3.2026

Η κάθοδος δύο ελληνικών φρεγατών και τεσσάρων μαχητικών αεροσκαφών στη Μεγαλόνησο υλοποιεί την υποχρέωση που έχουμε όλοι οι Έλληνες, πολιτικοί και πολίτες, να τηρούμε το άρθρο 1, παράγραφο 3, του Συντάγματος: «Όλες οι εξουσίες πηγάζουν από τον Λαό, υπάρχουν υπέρ αυτού και του Έθνους και ασκούνται όπως ορίζει το Σύνταγμα».

Το 1975, όταν έγινε η συζήτηση στη Βουλή, πριν από την ψήφιση του νέου μεταπολιτευτικού Συντάγματος, υπήρξε αντίδραση κυρίως από την Αριστερά για την προσθήκη του Έθνους στη συγκεκριμένη διάταξη. Οι εισηγητές της πλειοψηφίας (ΝΔ υπό τον Κωνσταντίνο Καραμανλή) με αρθρογραφία του Κωνσταντίνου Τσάτσου και άλλων στις εφημερίδες εξήγησαν ότι το Έθνος είναι έννοια ευρύτερη από τον Λαό. Λαός είμαστε οι υπήκοοι της Ελλάδος που ψηφίζουμε, φορολογούμαστε κλπ. Έθνος είναι και ο Ελληνισμός της Κύπρου, εξηγούσαν οι συντάκτες του Συντάγματος, ο οποίος τότε είχε πολύ πρόσφατα τα τραύματα της εισβολής του Αττίλα. Η Ελληνική Δημοκρατία δεν λειτουργεί μόνο για να προστατεύει τα συμφέροντα των πολιτών της, αλλά και για να μεριμνά υπέρ των Ελλήνων που ζουν έξω από τα σύνορα. Τα όρια του Έθνους είναι ευρύτερα από εκείνα του Κράτους.

Η παρουσία των δύο φρεγατών και των τεσσάρων αεροσκαφών είναι και ουσιαστική και συμβολική. Ουσιαστική διότι ήδη  το πρωί της Τετάρτης 4 Μαρτίου δύο ελληνικά αεροσκάφη απογειώθηκαν για να αντιμετωπίσουν εναέρια απειλή. Συμβολική, διότι θυμίζουν το ενδιαφέρον της Ελλάδος για την Κύπρο, στοιχείο απαραίτητο μετά τα τραύματα του 1974. Υπάρχουν ευρύτερα πρακτικά μηνύματα και αποτελέσματα, διότι καλούνται σε αφύπνιση και άλλοι Ευρωπαίοι, όπως είδαμε με τη θετική ανταπόκριση της Γαλλίας.

Το μήνυμα, όμως, κατευθύνεται και προς την Τουρκία. Καλό είναι, λοιπόν,  να μελετηθεί το ενδεχόμενο να γίνει πιο συστηματική η ενίσχυση της Κύπρου από την Ελλάδα, πέραν των ήδη υφισταμένων συνεργασιών. Να μην περιμένουμε να συμβεί μία κρίση διεθνής ή ελληνοτουρκική. Να υλοποιήσουμε το λεγόμενο Ενιαίο Αμυντικό Δόγμα με νέο περιεχόμενο και με αντίληψη των σημερινών απειλών και κινδύνων στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Τουρκία μέσω του βιβλίου «Το Στρατηγικό Βάθος»  του πρώην Πρωθυπουργού Νταβούτογλου έχει προειδοποιήσει ότι θεωρεί απαραίτητη τη στρατιωτική παρουσία της στην Κύπρο έστω κι αν δεν κατοικούσε εκεί ούτε ένας Τουρκοκύπριος. Αντιστοίχως το συμφέρον της Ελλάδος είναι να έχει παρουσία στην Κύπρο α) για την προστασία των Ελλήνων Κυπρίων, β) για πίεση προς την Τουρκία, αλλά και γ) για να δηλώσουμε δυναμική παρουσία σε μία περιοχή με αυξανόμενο γεωπολιτικό και γεωοικονομικό – ενεργειακό ενδιαφέρον.

Από την πλευρά της η Κυπριακή Δημοκρατία πρέπει να προβεί σε  κινήσεις για επαύξηση των δικών της αμυντικών δυνατοτήτων. Θα πρότεινα εν προκειμένω την ενίσχυση του Πολεμικού Ναυτικού της Εθνικής Φρουράς με περισσότερα  πλοία.

Οι συμβολισμοί είναι πολλοί. Όχι μόνον το όνομα της σύγχρονης φρεγάτας Κίμων, που θυμίζει τον Αθηναίο Στρατηγό του 450 πΧ, ο οποίος πέθανε ενώ νικούσε τους Πέρσες έξω από το Κίτιον (Λάρνακα), αλλά και η φρεγάτα Ψαρά, που μας θυμίζει τον Ψαριανό πυρπολητή Κωνσταντίνο  Κανάρη και την επίσκεψή του στη Λάπηθο της Κύπρου στη διάρκεια της Ελληνικής Επαναστάσεως του 1821.

Ένα καλό βήμα πρέπει να έχει και συνέχεια.

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ, 7.3.2026

πηγή φωτογραφίας: ΑΠΕ-ΜΠΕ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΙΤΣΑΡΑΣ